บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[257] Kathaṃpaṭipanno pana mārisa bhikkhu papañcasaññāsaṅkhā- nirodhasāruppagāminīpaṭipadaṃ paṭipanno hotīti. {257.1} Somanassaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi domanassaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi upekkhaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi somanassaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpīti . iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ. Tattha yaṃ jaññā somanassaṃ imaṃ kho me somanassaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantīti evarūpaṃ somanassaṃ na sevitabbaṃ . tattha yaṃ jaññā somanassaṃ imaṃ Kho me somanassaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantīti evarūpaṃ somanassaṃ sevitabbaṃ . tattha yañce savitakkaṃ savicāraṃ yañce avitakkaṃ avicāraṃ ye avitakke avicāre [1]- Paṇītatare somanassaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpīti. Iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ. {257.2} Domanassaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpīti . iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ. Tattha yaṃ jaññā domanassaṃ imaṃ kho me domanassaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantīti evarūpaṃ domanassaṃ na sevitabbaṃ . tattha yaṃ jaññā domanassaṃ imaṃ kho me domanassaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantīti evarūpaṃ domanassaṃ sevitabbaṃ . tattha yañce savitakkaṃ savicāraṃ yañce avitakkaṃ avicāraṃ ye avitakke avicāre paṇītatare domanassaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpīti . iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ. {257.3} Upekkhaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpīti . iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ. Tattha yaṃ jaññā upekkhaṃ imaṃ kho me upekkhaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantīti evarūpā upekkhā na sevitabbā . tattha yaṃ jaññā upekkhaṃ imaṃ kho me upekkhaṃ Sevato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantīti evarūpā upekkhā sevitabbā . tattha yañce savitakkaṃ savicāraṃ yañce avitakkaṃ avicāraṃ ye avitakke avicāre paṇītatare upekkhaṃ cāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpīti. Iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ. {257.4} Evaṃpaṭipanno kho devānaminda bhikkhu papañcasaññā- saṅkhānirodhasāruppagāminīpaṭipadaṃ paṭipanno hotīti . itthaṃ bhagavā sakkassa devānamindassa pañhaṃ puṭṭho byākāsi . attamano sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṃ abhinandi anumodi evametaṃ bhagavā evametaṃ sugata tiṇṇā mettha kaṅkhā vigatā kathaṃkathā bhagavato pañhābyākaraṇaṃ sutvāti.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Maghassa gehe sujātā sudhammā sucittā sunandāti catasso bhariyāyo ahesuṃ. Sudhammā vaḍḍhakiṃ pucchati "tāta ime sahāyā kālasseva gantvā sāyaṃ enti, kiṃ kammaṃ karontī"ti. Sālaṃ karonti ammāti. Tāta mayhaṃpi sālāya pattiṃ katvā dehīti. "itthīhi apattiṃ karomā"ti ete vadantīti. Sā vaḍḍhakissa aṭṭha kahāpaṇe adāsi "handa tāta yena kenaci upāyena
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@4 cha.Ma. karoMa. 5 cha.Ma., i. itthīnaṃ 6 cha.Ma., subaddhā, i. suṭṭhubaddhā
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@7 cha.Ma., i. uṭṭhahiṃsu 8 cha.Ma. tettiṃsapiñḍaṃ 9 i. ṭhapeti Mayhaṃ pattikaṃ karohī"ti. So "sādhu ammā"ti vatvā puretaraṃ vāsīpharasuṃ gahetvā gāmamajjhe ṭhatvā "kiṃ bho ajja imasmiṃpi kāle na nikkhamathā"ti uccāsaddaṃ katvā "sabbe maggaṃ āruḷhā"ti ñatvā "gacchatha tāva tumhe, mayhaṃ papañco atthī"ti te purato katvā aññaṃ maggaṃ āruyha kaṇṇikūpagaṃ rukkhaṃ chinditvā tacchetvā maṭṭhaṃ katvā āharitvā sudhammāya gehe ṭhapesi "mayā dehīti vuttadivase nīharitvā dadeyyāsī"ti.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Atha niṭṭhite dabbasambhārakamme bhūmikammato paṭṭhāya yāva bandhana- thambhussāpanasaṅghāṭayojanakaṇṇikamañcabandhanesu katesu so vaḍḍhakī kaṇṇikamañce nisīditvā catūhi disāhi gopānasiyo ukkhipitvā "bho ekaṃ pamuṭṭhaṃ atthī"ti āha. Kiṃ bho apamuṭṭhaṃ, sabbameva tvaṃ pamussasīti. Imā gopānasiyo kattha patiṭṭhahissantīti. Kaṇṇikā nāma laddhuṃ vaṭṭatīti. Kuhiṃ bho idāni sakkā laddhunti. Kulānaṃ gehe sakkā laddhuṃ, āhiṇḍantā pucchathāti. Te antogāmaṃ pavisitvā pucchitvā sudhammāya gharadvāre ṭhitā "imasmiṃ ghare kaṇṇikā atthī"ti pucchiṃsu. Sā "atthī"ti āha. Handa mūlaṃ gaṇhāhīti. Mūlaṃ na gaṇhāmi, sace mama pattikaṃ karotha dassāmīti. Etha bho mātugāmassa pattikaṃ na karoma araññaṃ gantvā rukkhaṃ chindissāmāti nikkhamiṃsu.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Tato vaḍḍhakinā "kiṃ tātā laddhā kaṇṇikā"ti pucchitā tamatthaṃ ārocesuṃ. Vaḍḍhakī kaṇṇikamañce nisinnova ākāsaṃ ullokento "bho ajja nakkhattaṃ sundaraṃ, idaṃ aññaṃ saṃvaccharaṃ atikkamitvā sakkā laddhuṃ, tumhehi ca dukkhena ābhatā dabbasambhārā, te sakalasaṃvaccharena imasmiṃyeva ṭhāne pūtikā bhavissanti. Devaloke nibbattakāle tassāpi ekasmiṃ koṇe sālā hoti, āharatha nan"ti āha. Sāpi yāva te na puna āgacchanti, tāva kaṇṇikāya heṭṭhimatale "ayaṃ sālā sudhammā nāmā"ti akkharāni chindāpetvā ahatena vatthena veṭhetvā ṭhapesi. Kammikā āgantvā "āhara re kaṇṇikaṃ, yaṃ hotu taṃ hotu,
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@5 cha.Ma., i. pattiṃ. 6 cha.Ma. vaḍḍhakī. 7 cha.Ma. na laddhā.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@8 cha.Ma. pucchi. 9 cha.Ma.,i. ulloketvā. Tuyhaṃpi pattikaṃ karissāmā"ti āhaṃsu. Sā nīharitvā "tātā yāva aṭṭha vā soḷasa vā gopānasiyo na ārohanti, tāva imaṃ vatthaṃ mā nibbeṭhayitthā"ti adāsi. Te "sādhū"ti sampaṭicchitvā gahetvā gopānasiyo āropetvāva vatthaṃ nibbeṭhesuṃ.