บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[90] Athakho bhagavā nādike yathābhirantaṃ viharitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi āyāmānanda yena vesālī tenupasaṅkamissāmāti. Evaṃ bhanteti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi . athakho bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena vesālī tadavasari . tatra sudaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati ambapālivane . tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi {90.1} sato bhikkhave bhikkhu vihareyya sampajāno ayaṃ te amhākaṃ anusāsanī . kathañca bhikkhave bhikkhu sato hoti. Idha bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ . vedanāsu . citte . Dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ . Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu sato hoti. {90.2} Kathañca bhikkhave bhikkhu sampajāno hoti . idha bhikkhave bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti ālokite vilokite sampajānakārī hoti Sammiñjite pasārite sampajānakārī hoti saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti . Evaṃ kho bhikkhave bhikkhu sampajāno hoti . sato bhikkhave bhikkhu vihareyya sampajāno ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanīti.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@khayavayaṃ upetā 3 cha.Ma.,Ma. sahassassevāti, i. sahassa sahassevāti 4 i. raññā ca
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[91] Assosi kho ambapālī gaṇikā bhagavā kira vesāliṃ anuppatto vesāliyaṃ viharati mayhaṃ ambavaneti . athakho ambapālī gaṇikā bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā bhaddaṃ bhaddaṃ yānaṃ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi vesāliyā niyyāsi yena sako ārāmo tena pāyāsi yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikā yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinnaṃ kho ambapāliṃ gaṇikaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi . athakho ambapālī gaṇikā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā bhagavantaṃ etadavoca adhivāsetu me bhante bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenāti . adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena . athakho ambapālī gaṇikā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@5 cha.Ma.,i. paṭivigacchanti 6 i. nivesanāni Bhikkhusaṃghaṃ nisīdāpetvā maṅgalaṃ vācessanti, atha mayaṃ sīlavantānaṃ dassanaṃ, dhammakathaṃ pañhāvisajjanaṃ anumodanañca sotuṃ labhissāma, manussā dānaṃ datvā amhākaṃ pattiṃ dassantī"ti.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Tāvatiṃsehīti yathā hi ekasmiṃ kule ekaṃ paṇḍitamanussaṃ, ekasmiṃ vā vihāre ekaṃ bahussutaṃ bhikkhuṃ upādāya "asukakule manussā paṇḍitā, asukavihāre bhikkhū bahussutā"ti saddo abbhuggacachati, evameva sakkaṃ devarājānaṃ vissakammañca devaputtaṃ upādāya "tāvatiṃsā paṇḍitā"ti saddo abbhuggato. Tenāha "tāvatiṃsehī"ti. Tāvatiṃsehi saddhiṃ mantetvā viya māpentīti attho.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Yāvatā ariyaṃ āyatananti yattakaṃ ariyamanussānaṃ osaraṇaṭṭhānaṃ nāma atthi. Yāvatā vaṇippathoti yattakaṃ vāṇijānaṃ ābhatabhaṇḍassa rāsivasena vā kayavikkayaṭṭhānaṃ nāma, vāṇijānaṃ vasanaṭṭhānaṃ vā atthi. Idaṃ agganagaranti tesaṃ ariyāyatanavaṇippathānaṃ idaṃ agganagaraṃ jeṭṭhakaṃ pāmokkhaṃ bhavissatīti. Puṭabhedananti bhaṇḍapuṭabhedanaṭṭhānaṃ, bhaṇḍabhaṇḍikānaṃ mocanaṭṭhānanti vuttaṃ hoti. Sakalajambūdīpe aladdhabhaṇḍaṃpi hi idheva labhissanti, aññattha vikkayena agacchantaṃpi ca idheva gamissati. Tasmā idhevapuṭaṃ bhindissatīti attho. Catūsu hi nagaradvāresu cattāri nagaramajjhe ekanti evaṃ divase divase pañca satasahassāni uṭṭhahissantīti dasseti.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Aggito vātiādīsu cakāraṭṭho vāsaddo, agginā ca udakena ca mithubhedena vā nassissatīti attho. Ekakoṭṭhāso agginā nassissati, nibbāpetuṃ na sakkhissanti. Ekaṃ gaṅgā gahetvā gamissati. Eko "iminā akathitaṃ amussa, amunā akathitaṃ imassā"ti vadantānaṃ pisuṇavācānaṃ vasena bhinnānaṃ manussānaṃ aññamaññabhedeneva nassissatīti attho. Iti vatvā bhagavā paccūsakāle gaṅgāya tīraṃ gantvā katamukhadhovano bhikkhācārakālaṃ āgamayamāno nisīdi.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@3 cha.Ma., i. rāsivaseneva 4 Ma. bhaṇḍagaṇṭhikānaṃ
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@5-5 Ma. āgacchantampi idhevāgamissati 6 cha.Ma., i. sabhāyaṃ
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@7 cha.Ma., i. ca. 8 cha.Ma., i. bhikkhācāravelāyaṃ
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
[153] Sunīdhavassakārāpi "amhākaṃ rājā samaṇassa gotamassa upaṭṭhāko, so amhe pucchissati, `satthā kira pāṭaligāmaṃ agamāsi, tassa santikaṃ upasaṅkamittha na upasaṅkamitthā'ti. Upasaṅkamimhāti ca vutte `nimantayittha na nimantayitthā'ti ca pucchissati. Na nimantayimhāti ca vutte amhākaṃ dosaṃ āropetvā niggaṇhissati. Idañcāpi mayaṃ akatṭṭhāne nagaraṃ māpema, samaṇassa kho pana gotamassa gatagataṭṭhāne kāḷakaṇṇī sattā paṭikkamantīti. Taṃ mayaṃ nagaramaṅgalaṃ vācāpessāmā"ti cintetvā satthāraṃ upasaṅkamitvā nimantayiṃsu. Tasmā "athakho sunīdhavassakārā"ti ādi vuttaṃ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Pubbaṇhasamayanti pubbaṇhakāle. Nivāsetvāti gāmappavesananīhārena nivāsanaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā. Pattacīvaramādāyāti pattañca cīvarañca ādiyitvā kāyapaṭibaddhaṃ katvā.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Sīlavantetthāti sīlavante ettha. Saññateti kāyavācāmanehi saññate.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Tāsaṃ dakkhiṇamādiseti saṃghassa dinne cattāro paccaye tāsaṃ gharadevatānaṃ ādiseyya, pattiṃ dadeyya. Pūjitā pūjayantīti "ime manussā amhākaṃ ñātakāpi na honti, evaṃpi no pattiṃ dentī"ti ārakkhaṃ susaṃvidahitaṃ karothāti suṭṭhu ārakkhaṃ karonti. Mānitā mānayantīti kālānukālaṃ balikammakaraṇena mānitā "ete manussā amhākaṃ ñātakāpi na honti, catumāsachamāsantareva no balikammaṃ karontī"ti mānenti, mānentiyo uppannaparissayaṃ haranti.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Tato nanti tato naṃ paṇḍitajātikaṃ manussaṃ. Orasanti ure ṭhapetvā saṃvaḍḍhitaṃ, yathā mātā orasaṃ puttaṃ anukampantī uppannaparissayassa haraṇatthaṃ vāyamati, evaṃ anukampantīti attho. Bhadrāni passatīti sundarāni passati.