Kammāraputtacundavatthuvaṇṇanā

[189] Kammāraputtassāti suvaṇṇakāraputtassa. So kira aḍḍho mahākuṭumbiko bhagavato paṭhamadassaneneva sotāpanno hutvā attano ambavane vihāraṃ kārāpetvā niyyādesi. Taṃ sandhāya vuttaṃ "ambavane"ti

sūkaramaddavanti nātitaruṇassa nātijiṇṇassa ekajeṭṭhakasūkarassa pavattamaṃsaṃ. Taṃ kira muduñceva siniddhañca hoti, taṃ paṭiyādāpetvā sādhukaṃ pacāpetvāti attho. Eke bhaṇanti "sūkaramaddavanti pana muduodanassa pañcagorasayūsapācanavidhānassa nāmetaṃ, yathā gavapānaṃ nāma pākanāman"ti. Keci bhaṇanti "sūkaramaddavaṃ nāma rasāyanavidhi, taṃ pana rasāyanasatthe āgacchati, taṃ cundena `bhagavato parinibbānaṃ na bhaveyyā'ti rasāyanaṃ paṭiyattan"ti. Tattha pana dvisahassadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu devatā ojaṃ paṭikkhipiṃsu.

Nāhantanti idaṃ sīhanādaṃ kimatthaṃ nadati? parūpavādamocanatthaṃ. Attanā paribhuttāvasesaṃ neva bhikkhūnaṃ, na manussānaṃ dātuṃ adāsi, āvāṭe nikkhaṇāpetvā vināsesīti hi vattukāmānaṃ idaṃ sutvā vacanokāso na bhavissatīti paresaṃ upavādamocanatthaṃ sīhanādaṃ nadati.

[190] Bhuttassa ca sūkaramaddavenāti bhuttassa udapādi, na pana bhuttapaccayā. Yadi hi abhuttassa uppajjissati, atikharo ābādho bhavissati. Siniddhabhojanaṃ bhuttattā panassa tanuvedanā ahosi. Teneva padasā gantuṃ asakkhi. Virecamānoti abhiṇhaṃ pavattalohitavirecamānova samāno. Avocāti attanā gāthāyoti veditabbā. Paṭṭhitaṭṭhāne parinibbānatthāya evamāha. Imā pana dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitā

pānīyāharaṇavaṇṇanā

[191] Iṅghāti codanaṭṭhe nipāto. Acchodakāti pasannodakā. Sātodakāti madhurodakā. Sītodakāti sītalasalilā. Setodakāti nikkaddamā. Suppatitthāti sundaratitthā.

Pukkusamallaputtavatthuvaṇṇanā

[192] Pukkusoti tassa nāmaṃ. Mallaputtoti mallarājaputto. Mallā kira vārena rajjaṃ kārenti. Yāva yesaṃ vāro na pāpuṇāti, tāva vāṇijjaṃ karonti. Ayaṃpi vāṇijjameva karonto pañca sakaṭasatāni yojetvā purato vāte vāyante purato gacchati, pacchā vāte vāyante satthavāhaṃ purato pesetvā sayaṃ pacchā gacchati. Tadā pana pacchā vāto vāyi, tasmā esa purato satthavāhaṃ pesetvā sabbaratanayāne nisīditvā kusinārāto nikkhamitvā

@4 Sī. viriccamāno 5 cha.Ma. tanusītalasalilā, i. anusītalasalilā 6 cha.Ma. Sī.,i. setakāti

@7 ka. supatiṭṭhāti sundaratiṭṭhā 8 cha.Ma. nesaṃ, i. tesaṃ 9 cha.Ma. vaṇijjaṃ evamuparipi

@10 cha.Ma.,i. yojāpetvā 11 cha.Ma.,i. dhuravāte 12 cha.Ma. kusinārato "pāvaṃ gamissāmī"ti maggaṃ paṭipajji. Tena vuttaṃ "kusinārāya pāvaṃ addhānamaggapaṭipanno hotī"ti.