@ cāletvā 4 cha.Ma.,i. karitvā 5 cha.Ma.,i. dānādimayaṃ 6 i. āvajjento

@7 ka. bhindayamānaṃ 8 cha.Ma. alaṅkurumānaṃ. i. alaṅkariyamānaṃ 9 cha.Ma.,i. paripuṇṇanti

Tattha cakkañca taṃ ratijananaṭṭhena ratanañcāti cakkaratanaṃ. Yāya pana taṃ nābhiyā "sanābhikan"ti vuttaṃ, sā indanīlamaṇimayā hoti, majjhe panassā sārarajatamayā panāḷī, yāya suddhasiniddhadantapantiyā hasamānā viya virocati, majjhe chiddena viya candamaṇḍalena ubhosupi bāhirantaresu rajatapaṭena kataparikkhepā hoti. Tesu panassa nābhipanāḷīparikkhepapaṭesu yuttayuttaṭṭhāne paricchedalekhā suvibhattāva hutvā paññāyanti. Ayantāvassa nābhiyā sabbākāraparipūratā.

Yehi pana taṃ "arehi sahassāran"ti vuttaṃ, te sattaratanamayā suriyarasmiyo viya pabhāsampannā honti, tesaṃpi ghaṭakamaṇikaparicchedalekhādīni suvibhattāneva hutvā paññāyanti. Ayamassa arānaṃ sabbākāraparipūratā.

Yāya pana taṃ nemiyā "sanemikan"ti vuttaṃ, sā bālasuriyarasmikalāpasiriṃ avahasamānā viya surattasuddhasiniddhapavāḷamayā hoti. Sandhīsu panassā suvisuddha- ghanapaṇḍararāgasassirikā rattajambūnadamaṭṭhā vaṭṭaparicchedalekhā suvibhattā hutvā paññāyanti. Ayamassa nemiyā sabbākāraparipūratā.

Nemimaṇḍalapiṭṭhiyaṃ panassa dasannaṃ dasannaṃ arānaṃ antare dhamanavaṃso viya antosusiro chinnamaṇḍalakhacito vātaggāhikapavāḷadaṇḍo hoti. Yassa vāteritassa sukusalasamannāhatassa pañcaṅgikaturiyassa viya saddo vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca hoti. Tassa kho pana pavāḷadaṇḍassa upari setacchattaṃ ubhosu passesu samosaritakusumadāmānaṃ dve pantiyoti evaṃ samosaritakusumadāmapantisatadvayaparivārena setacchattasatadhārinā pavāḷadaṇḍasatena samupasobhitanemiparikkhepassa dvinnaṃpi nābhipanāḷīnaṃ anto dve sīhamukhāni honti, yehi tālakkhandhappamāṇā puṇṇacandakiraṇakalāpasassirikā taruṇaravisamānarattakambala- geṇḍukapariyantā ākāsagaṅgāgatisobhaṃ avahasamānā viya dve muttākalāpā

@4 cha.Ma.,i. sañjhārāgasassirikā 5 cha.Ma. rattajambunadapaṭṭā,i. rattajambonadapaṭṭā

@6 cha.Ma.,i. chiddamaṇḍalakhacito 7 cha.Ma.,i. vātagāhī pavāḷadaṇḍo Olambanti. Yehi cakkaratanena saddhiṃ ākāse samparivattamānehi tīṇi cakkāni ekato parivattantāni viya khāyanti. Ayamassa sabbaso sabbākāraparipūratā.

Taṃ panetaṃ evaṃ sabbākāraparipūraṃ pakatiyā sāyamāsabhattaṃ bhuñjitvā attano attano gharadvāre paññattāsanesu nisīditvā pavattitakathāsallāpesu manussesu vīthicatukkādīsu kīḷamāne dārakajane nātiuccena nātinīcena vanasaṇḍamatthakāsannena ākāsappadesena upasobhayamānaṃ viya, rukkhasākhaggāni dvādasayojanato paṭṭhāya suyyamānena madhurassarena sattānaṃ sotāni odhāpayamānaṃ yojanato paṭṭhāya nānappabhāsamudayasamujjalena vaṇṇena nayanāni samākaḍḍhantaṃ viya, rañño cakkavattissa puññānubhāvaṃ ugghosayantaṃ viya rājadhānīabhimukhaṃ āgacchati.

Athassa cakkaratanassa saddasavaneneva "kuto nukho, kassa nu kho ayaṃ saddo"ti āvajjitahadayānaṃ puratthimadisaṃ ālokayamānānaṃ tesaṃ manussānaṃ aññataro aññataraṃ evamāha "passatha bho acchariyaṃ, ayaṃ puñṇacando pubbe ekako uggacchati, ajjeva pana attadutiyo uggato, etañhi rājahaṃsamithunamiva puṇṇacandamithunaṃ pubbāpariyena gagaṇatale abhilaṅghatī"ti. Tamañño āha "kiṃ kathesi samma, kuhiṃ nāma tayā dve puṇṇacandā ekato uggacchantā diṭṭhapubbā, nanu esa tapanīyaraṃsidhāro piñjarakiraṇo divākaro uggato"ti, tamañño sitaṃ katvā evamāha "kiṃ ummattosi, nanu idāneva divākaro atthaṅgato, so kathaṃ imaṃ puṇṇacandaṃ anubandhamāno uggacchissati. Addhā panetaṃ anekaratanappabhā- samudayasamujjalaṃ ekassāpi puññavato vimānaṃ bhavissatī"ti. Te sabbepi apasādayantā aññe evamāhaṃsu "bho kiṃ bahuṃ vilapatha, nevāyaṃ puṇṇacando, na suriyo, na devavimānaṃ, na hi tesaṃ evarūpā sirisampatti atthi, cakkaratanena pana ekena bhavitabban"ti.

Evaṃ pavattitakathāsallāpasseva tassa janassa candamaṇḍalaṃ ohāya taṃ cakkaratanaṃ abhimukhaṃ hoti. Tato tehi "kassa nu kho idaṃ nibbattan"ti vutte

@4 cha.Ma., i.....samudayujjalaṃ 5 cha.Ma. i. etena Bhavanti vattāro "na kassaci aññassa, nanu amhākaṃ mahārājā pūritacakkavattivatto, tassetaṃ nibbattan"ti. Atha so ca mahājano, yo ca añño passati, sabbo cakkaratanameva anugacchati. Taṃpi cakkaratanaṃ raññoyeva atthāya attano āgatabhāvaṃ ñāpetukāmaṃ viya sattakkhattuṃ pākāramatthakeneva nagaraṃ anupariyāyitvā, atha rañño puraṃ padakkhiṇaṃ katvā antepurassa ca uttarasīhapañjarasadise ṭhāne yathā gandhapupphādīhi sukhena sakkā hoti pūjetuṃ, evaṃ akkhāhataṃ viya tiṭṭhati.

Evaṃ ṭhitassa panassa vātapānachiddādīhi pavisitvā nānāvirāgaratanappabhāsamujjalaṃ antopāsādaṃ kurumānaṃ pabhāsamūhaṃ disvā dassanatthāya sañjātābhilāso rājā hoti. Parijanopissa piyavacanamārabbha tena āgantvā tamatthaṃ nivedeti.

Atha rājā balapītipāmojjaphuṭṭhasarīro pallaṅkaṃ mocetvā uṭṭhāyāsanā sīhapañjarasamīpaṃ gantvā taṃ cakkaratanaṃ disvā "sutaṃ kho pana metan"ti ādikaṃ cittaṃ cintayati. Mahāsudassanassāpi sabbantaṃ tatheva ahosi. Tena vuttaṃ "disvā rañño mahāsudassanassa .pe. Assaṃ nu no ahaṃ rājā cakkavattī"ti. Tattha so hoti rājā cakkavattīti kittāvatā cakkavattī hotīti.

[244] Ekaṅguladvaṅgulamattaṃpi cakkaratane ākāsaṃ abbhuggantvā pavatte idāni tassa pavattāpanatthaṃ yaṃ kātabbaṃ, taṃ dassento athakho ānandāti ādimāha.

Tattha uṭṭhāyāsanāti nisinnāsanato uṭṭhahitvā cakkaratanasamīpamāgantvā. Suvaṇṇabhiṅgāraṃ gahetvāti hatthisoṇḍasadisapanāḷiṃ suvaṇṇabhiṅgāraṃ ukkhipitvā. Anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṃ caturaṅginiyā senāyāti sabbacakkavattīnaṃ hi udakena abbhukkiritvā "abhivijinātu bhavaṃ cakkaratanan"ti vacanasamanantarameva vehāsaṃ abbhuggantvā cakkaratanaṃ pavattati. Yassa pavattasamanantarakālameva so rājā cakkavattī nāma hoti. Pavatte pana cakkaratane