ภาษาไทย ฉบับหลวง

[๒๒๙] ม. ข้าแต่พรหม ในสัตว์ทั้งหลาย คนเหล่าไหนมีกลิ่น ร้าย ข้าพเจ้าไม่ทราบคนกลิ่นร้ายเหล่านี้ ท่านนักปราชญ์ ขอจงบอก ณ ที่นี้เถิด หมู่สัตว์อันอะไรร้อยแล้ว ย่อม เหม็นเน่าคลุ้งไปต้องไปอบาย มีพรหมโลก อันปิดแล้ว ฯ ส. ความโกรธ การพูดเท็จ การโกง ความประทุษร้ายมิตร ความเป็นคน ตระหนี่ ความเย่อหยิ่ง ความริษยา ความมักได้ ความลังเล การเบียดเบียน ผู้อื่น ความโลภ ความ คิด ประทุษร้าย ความเมา และความหลง สัตว์ผู้ประกอบ ในกิเลสเหล่านี้ จัดว่าไม่หมดกลิ่นร้ายต้องไปอบาย มี พรหมโลก อันปิดแล้ว ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma., i. niyyātetvā. evamuparipi 4 cha.Ma., i. jānāhi

ภาษาไทย ฉบับหลวง

[๒๓๐] ม. ข้าพเจ้าเพิ่งทราบกลิ่นร้าย ต่อท่านซึ่งพูดถึงอยู่กลิ่น ร้ายเหล่านั้น อัน บุคคลผู้อยู่ครองเรือนไม่พึงย่ำยีได้ง่ายเลย ข้าพเจ้าจะออกจาก เรือนบวชเป็นบรรพชิต ฯ ส. ท่านโควินท์ ย่อมรู้กาลอันควรในบัดนี้เถิด ฯ ครั้งนั้น มหาโควินทพราหมณ์ เข้าไปเฝ้าพระเจ้าเรณูถึงที่ประทับ แล้ว กราบทูลว่า บัดนี้ ขอพระองค์จงแสวงหาปุโรหิตคนอื่น ที่จักแนะนำราชกิจต่อ พระองค์เถิด ข้าพระพุทธเจ้า ปรารถนาจะออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต ด้วยว่า ข้าพระพุทธเจ้าได้สดับ กลิ่นร้ายมาต่อพรหม ผู้พูดถึงอยู่ กลิ่นร้ายเหล่านั้นอัน บุคคลผู้อยู่ครองเรือนไม่พึงย่ำยีได้โดยง่ายเลย ข้าพระพุทธเจ้าจึง จักออกจากเรือน บวชเป็นบรรพชิต ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Atha rājā "dhuvaṃ cattāro māse paṭisallīnassa brāhmaṇassa gehe bhogā mandā jātā"ti cintento dhanena nimantento "sace te ūnaṃ kāmehi, ahaṃ paripūrayāmi te"ti vatvā puna "kiṃ nu kho esa ekako viharanto kenaci vihiṃsito bhaveyyā"ti cintetvā

ภาษาไทย ฉบับหลวง

[๒๓๑] ม. ข้าพระพุทธเจ้าขอเชิญพระเจ้าแผ่นดิน ทรงพระนามว่าเรณู ขอพระองค์ทรงรับรู้ด้วยราชกิจเถิด ข้าพระพุทธเจ้า ไม่ยินดีในความ เป็นปุโรหิต ฯ เร. ถ้าท่านพร่องด้วยกามทั้งหลาย เราจะให้ท่านบริบูรณ์ อนึ่ง ผู้ใด เบียดเบียนท่าน เราผู้เป็นเจ้าแผ่นดินจะห้ามผู้นั้น ท่านเป็นบิดา ข้าพเจ้าเป็นบุตร ดูกรท่านโควินท์ ขอท่านอย่าสละเราเสียเลย ฯ ม. ข้าพระพุทธเจ้าไม่มีความบกพร่องด้วยกาม ไม่มีใครเบียด เบียน ข้าพระพุทธเจ้า ข้าพระพุทธเจ้าได้ฟังคำของท่านผู้ไม่ ใช่มนุษย์เหตุ นั้น จึงไม่ยินดีในเรือน ฯ เร. ท่านผู้ไม่ใช่มนุษย์ มีวรรณอย่างไร ได้กล่าวข้อความอะไร กะท่าน ซึ่งท่านฟังแล้วจะละเรือนของเรา พวกเรา และ ชาวชมพูทวีปทั้งสิ้น เล่า ฯ ม. เมื่อข้าพระพุทธเจ้า อยู่โดดเดี่ยวเมื่อก่อนประสงค์จะเส้น สรวง ไฟสุมด้วยใบหญ้าคาลุกโพลงแล้ว ขณะนั้น สนัง กุมารพรหมมา จากพรหมโลก ปรากฏแก่ข้าพระพุทธเจ้าพรหมนั้นพยากรณ์ปัญหาปัญหาแก่ข้าพระพุทธเจ้า ข้าพระพุทธเจ้าฟังปัญหานั้นแล้ว จึงไม่ ยินดีในเรือน ฯ เร. ดูกรท่านโควินท์ ท่านพูดคำใด ข้าพเจ้าเชื่อคำนั้นต่อท่าน ท่าน ฟังคำของท่านผู้ไม่ใช่มนุษย์แล้ว จะประพฤติโดย ประการอื่นอย่างไร ข้าพเจ้าทั้งหลายนั้นจักประพฤติตาม ท่าน ท่านโควินท์ ท่านเป็นครู ของเราทั้งหลาย แก้ว ไพฑูรย์ ไม่มีฝ้า ปราศจากราคี งาม ฉันใด ข้าพเจ้าทั้ง หลายจักเชื่อฟัง ประพฤติอยู่ในคำสั่งสอนของท่านโควินท์ ฉันนั้น ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

"yo taṃ hiṃsati vāremi, bhūmisenāpatī ahaṃ.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tvaṃ pitā ahaṃ putto, mā no govinda pājahī"ti āha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tassattho:- yo taṃ hiṃsati, taṃ vāremi, kevalaṃ tumhe "asuko"ti ācikkhatha, ahamettha kattabbaṃ jānissāmīti. Bhūmisenāpati ahanti athavā ahaṃ paṭhaviyā sāmi, svāhaṃ imaṃ rajjaṃ tumheyeva paṭicchāpessāmi. Tvaṃ pitā ahaṃ puttoti tvaṃ pitiṭṭhāne ṭhassasi, ahaṃ puttaṭṭhāne. So tvaṃ mama manaṃ haritvā attanoyeva mā no govinda pājahīti, yathā icchasi, tathā pavattaya ahaṃ pana tava manaṃyeva anuvattanto tayā dinnaṃ piṇḍaṃ paribhuñjanto taṃ asicammahattho vā upaṭṭhahissāmi, rathaṃ vā te pājessāmi. "mā no govinda pājahī"tipi pāṭho. Tassattho:- tvaṃ pitiṭṭhāne tiṭṭha, ahaṃ puttaṭṭhāne ṭhassāmi. Mā no tvaṃ bho govinda pājahi mā pariccajīti. Atha mahāpuriso yaṃ rājā cintesi, tassa attani abhāvaṃ dassento

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

"na matthi ūnaṃ kāmehi, hiṃsitā me na vijjati.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Amanussavaco sutvā, tasmāhaṃ na gahe rame"ti āha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha na matthīti na me atthi. Gaheti gehe.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Atha naṃ rājā pucchi:-

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

"amanusso kathaṃvaṇṇo, kante atthaṃ abhāsatha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Yañca sutvā jahāsi no, gehe amhe ca kevale"ti.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha jahāsi no, gehe amhe ca kevaleti brāhmaṇassa sampattibharite gehe saṅgahavasena attano gehe karonto yaṃ sutvā amhākaṃ gehe ca amhe ca kevale ca sabbe aparisese jamabūdīpavāsino jahāsīti vadati.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma. pavattassu. i. pavattasu 4 cha.Ma.,i. pajahītipi 5 ka. hiṃsā ca

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@6 cha.Ma. kiṃ te 7 cha.Ma. kevalīti evamuparipi

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Athassa ācikkhanto mahāpuriso upavutthassa me pubbeti ādimāha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha upavatthassāti cattāro māse ekībhāvaṃ upagantvā vutthassa. Yiṭṭhakāmassa me satoti yajitukāmassa me samānassa. Aggi pajjalito āsi, kusapattaparitthatoti kusapattehi paritthato sappidadhimadhuādīni pakkhipitvā aggi pajjalayitumāraddho āsi, evaṃ aggiṃ jāletvā "mahājanassa dānaṃ dassāmā"ti evaṃ cintetvā ṭhitassa mamāti ayamettha attho. Sanantanoti sanaṅkumāro brahmā. Tato rājā sayaṃpi pabbajitukāmo hutvā saddahāmīti ādimāha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha kathaṃ vattetha aññathāti kathaṃ tumhe aññathā vattissatha. Te taṃ anuvattissāmāti te mayaṃpi tumheyeva anuvattissāma, anupabbajissāmāti attho. "anuvajissāmā"tipi pāṭho, tassa anugacchissāmāti attho. Akāsoti nikkāso akakkaso. Govindassānusāsaneti tava govindassa sāsane. Bhavantaṃ govindameva satthāraṃ katvā carissāmāti vadati.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Chakhattiyaāmantanāvaṇṇanā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[322] Yena te cha khattiyā, tenupasaṅkamīti reṇurājānaṃ "sādhu mahārāja rajjaṃ nāma mātaraṃpi pitaraṃpi bhātaraṃpi bhaginiādayopi māretvā gaṇhantesu sattesu evaṃ mahantaṃ rajjasiriṃ pahāya pabbajitukāmena uḷāraṃ mahārājena katan"ti upatthambhetvā daḷhataramassa ussāhaṃ katvā upasaṅkami. Evaṃ samacintesunti rañño cintitanayeneva kadāci brāhmaṇassa bhogā parihīnā bhaveyyunti maññamānā samacintesuṃ. Dhanena sikkheyyāmāti upalāpeyyāma saṅgaṇheyyāma. Tāvatakaṃ āhariyatanti tāvatakaṃ āharāpeyyatu gaṇhāpeyyatu, yattakaṃ icchatha, tattakaṃ gaṇheyyāti vuttaṃ hoti bhavantānaṃyeva vāhasāti bhavante paccayaṃ katvā, tumhehi dinnattāyeva pahūtaṃ sāpateyyaṃ jātaṃ.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3-3 cha.Ma.,i. akācoti nikkāco 4 cha.Ma.,i. karitvā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@5-5 cha.Ma. āharāpiyatu gaṇhiyatu, 6 ka. tathā sāpateyyanti

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๑๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มหาโควินทสูตร”