Cittaseno ca gandhabbo, naḷorājā janosabho.

Āgū pañcasikho ceva, timbarū suriyavacchasā"ti ime devarājāno.

Tattha devasūtoti devasārathi. Cittasenoti citto ca seno ca cittaseno ca. Gandhabboti ayaṃ cittaseno gandhabbakāyiko devaputto. Na kevalañcesa, sabbepete panādādayo gandhabbāeva. Naḷorājāti naḷakāradevaputto nāma eko. Janosabhoti janavasabho devaputto. Āgū pañcasikho cevāti pañcasikho ceva devaputto āgato. Timbarūti timbaru nāma gandhabbadevarājā. Suriyavacchasāti tasseva dhītā.

Ete caññe ca rājāno, gandhabbā saha rājubhīti ete ca nāmavasena vuttagandhabbarājāno aññe ca etehi rājūbhi saddhiṃ bahū gandhabbā. Modamānā abhikkāmuṃ, bhikkhūnaṃ samitiṃ vananti haṭṭhatuṭṭhacittā bhikkhūnaṃ samitiṃ imaṃ vanaṃ āgatāta attho.

[338] Athāgū nābhasā nāgā, vesālā sahatacchakāti nabhasadahavāsikā ca vesālivāsikā ca nāgā saha tacchakanāgaparisāya āgatāti attho. Kambalassatarāti kambalo ca assataro ca. Ete kira sinerupāde vasanti, supaṇṇehipi anuddharaṇīyā mahesakkhā nāgā. Pāyāgā saha ñātibhīti payāgapaṭṭanavāsino ca nāgā saha ñātisaṅghena āgatā.

@ i. āgu 5 cha.Ma. nāgasā 6 cha.Ma. nāgasadahavāsikā, i. nāgasadehavāsikā

@7 cha.Ma. payāgatitthavāsino, i. pāyāgapatiṭṭhānavāsino

Yāmunā dhataraṭṭhā cāti yamunavāsino ca dhataraṭṭhakule uppannanāgā ca. Erāvaṇo mahānāgoti erāvaṇo ca devaputto, jātiyā nāgo na hoti. Nāgavohārena panesa vohariyati. Sopāgāti sopi āgato.

Ye nāgarāje sahasā harantīti ye ime vuttappakāre nāge lobhābhibhūtā sāhasikaṃ katvā haranti gaṇhanti. Dibbā dijā pakkhi visuddhacakkhūti dibbānubhāvato dibbā mātukucchito aṇḍakosato cāti dve vāre jātāti dijā pakkhayuttatāya pakkhī yojanasatantarepi yojanasahassantarepi nāge dassanasamatthacakkhutāya visuddhacakkhū. Vehāyasā te vanamajjhapattāti te ākāseneva imaṃ mahāvanaṃ sampattā. Citrā supaṇṇā iti tesaṃ nāmanti tesaṃ "citrasupaṇṇā"ti nāmaṃ.

Abhayantadā nāgarājānamāsi, supaṇṇato khemamakāsi buddhoti tasmā sabbepi te aññamaññaṃ saṇhāhi vācāhi upavhayantā mittā viya bandhavā viya ca samullapantā sammodamānā āliṅgantā hatthe gaṇhantā aṃsakūṭe hatthaṃ ṭhapentā haṭṭhatuṭṭhacittā. Nāgā supaṇṇā saraṇamakaṃsu buddhanti buddhaṃyeva te saraṇaṃ gatā.

[339] Yepi pubbe jitā vajirahatthenāti indena devaraññā jitā. Samuddaṃ asurā sitāti mahāsamuddavāsino sujātāya asurakaññāya kāraṇā sabbepi bhātaro vāsavassete, iddhimanto yasassino.

Tesu kālakañjā mahābhismāti kālakañjā ca mahante bhiṃsane attabhāve māpetvā āgamiṃsu. Asurā dānaveghasāti dānaveghasā nāma aññe dhanuggahaasuRā. Vepacitti sucitti ca, pahārādo namucī sahāti vepacitti asuro, sucitti asuro cāti ete ca asuRā. Namucī sahāti namuci ca māro devaputto etehi saheva āgato. Ime asurā mahāsamuddavāsino, ayaṃ paranimmitadevalokavāsī, kasmā

@4 cha.Ma. kālakañcā 5 Sī.,i. mahābhiṃsāti Etehi sahāgatoti? acchandikattā. Tepi hi acchandikā abhabbā, ayaṃpi tādisoyeva. Tasmā dhātuso saṃsandamāno āgato.

Satañca baliputtānanti balino mahāasurassa puttasataṃ. Sabbe verocanāmakāti sabbe attano mātulassa rāhusseva nāmadhaRā. Sannayhitvā baliṃ senanti attano balisenaṃ sannāhitvā sabbe katasannāhāva hutvā. Rāhubhaddamupāgamunti rāhuṃ asurindaṃ upasaṅkamiṃsu. Samayodāni bhaddanteti bhaddaṃ tava hotu, samayo te bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ upasaṅkamitvā bhikkhusaṃghadassanāyāti attho.

[340] Āpo ca devā paṭhavī ca tejo vāyo tadāgamunti āpokasiṇādīsu parikammaṃ katvā nibbattā āpoti ādināmakā devā tadā āgamuṃ. Varuṇā vāruṇā devā, somo ca yasasā sahāti varuṇadevatā, vāruṇadevatā, somadevatāti evaṃnāmakā ca devā yasasā nāma devena sahāgatāti attho. Mettākaruṇākāyikāti mettājhāne ca karuṇājhāne ca parikammaṃ katvā nibbattā devatā. Āgū devā yasassinoti etepi mahāyasā devā āgatā.

Dasete dasadhā kāyā, sabbe nānattavaṇṇinoti te dasadhā ṭhitā dasa devakāyā sabbe nīlādivasena nānattavaṇṇā āgatāti attho.

Veṇḍū ca devāti veṇḍu devatā ca. Sahalī cāti sahalī devatā ca. Asamā ca duve yamāti asamadevatā ca dve ca yamakadevā. Candassūpanisā devā, candamāgū purakkhitāti candanissitakā devatā candaṃ purato katvā āgatā. Tathā suriyanissitakā devatā suriyamāgū purakkhitā. Nakkhattāni purakkhitvāti nakkhattanissitāpi devatā nakkhattāni purato katvā āgatā. Āgū mandavalāhakāti vātavalāhakā, abbhavalāhakā, uṇhavalāhakā, ete sabbepi valāhakāyikā mandavalāhakā nāma vuccanti, tepi āgatāti attho. Vasūnaṃ vāsavo seṭṭho, sakkopāga purindadoti vasūnaṃ devatānaṃ seṭṭho vāsavo yo sakkoti ca, purindadoti ca vuccati, sopi āgato. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā. Sabbe nānattavaṇṇinoti nīlādivasena nānattavaṇṇā.

@3 cha.Ma. purakkhatvāti 4 cha.Ma. sūriyaṃ purakkhatvā

Athāgū sahabhū devāti atha sahabhū nāma devā āgatā. Jalamaggisikhārivāti aggisikhā viya jalantā. Jalamaggi ca sikhārivāti imāni tesaṃ nāmānītipi vuttaṃ. Ariṭṭhakā ca rojā cāti ariṭṭhakadevā ca rojadevā ca. Ummāpupphanibhāsinoti ummāpupphadevā nāma ete devā. Ummāpupphasadisā hi tesaṃ sarīrābhā, tasmā "ummāpupphanibhāsino"ti vuccati.

Varuṇā sahadhammā cāti ete ca dve janā. Accutā ca anejakāti accutadevatā ca anejakadevatā ca. Suleyyarucirā āgūti suleyyā ca rucirā ca āgatā. Āgū vāsavanesinoti vāsavanesīdevā nāma āgatā. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā.

Samānā mahāsamānāti samānā ca mahāsamānā ca. Mānusā mānusuttamāti mānusā ca mānusuttamā ca. Khiḍḍāpadūsikā āgū, āgū manopadūsikāti khiḍḍāpadūsikā manopadūsikā ca devā āgatā.

Athāgū harayo devāti haridevā nāma āgatā. Ye ca lohitavāsinoti lohitavāsino ca āgatā. Pāragā mahāpāragāti ete ca duvidhā āgatā. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā.

Sukkā karumhā aruṇā, āgū veghanasā sahāti ete sukkādayo tayo, tehi saha veghanasā ca āgatā. Odātagayhā pāmokkhāti odātagayhā nāma pāmokkhadevā āgatā. Āgū devā vicakkhaṇāti vicakkhaṇā nāma devā āgatā.

Sadāmattā dāragajāti sadāmattā ca hāragajā ca. Missakā ca yasassinoti yasasampannā missakadevā nāma. Thanayaṃ āgā pajjunnoti pajunno ca devarājā thanayanto āgato. Yo disā abhivassatīti yo yaṃ yaṃ disaṃ yāti, tattha tattha devo vassati. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā.

Khemiyā tusitā yāmāti khemiyā devā tusitapuravāsino ca yāmādevalokavāsino ca. Kathakā ca yasassinoti yasasampannā kathakā ca devā. Pāliyaṃ pana "kaṭṭhakā cā"ti likhanti. Lambitakā lāmaseṭṭhāti lambitakadevā ca lāmaseṭṭhadevā ca. Jotināmā ca āsavāti pabbatamatthake katanaḷaggikkhandho viya jotamānā jotidevā nāma atthi, te ca āsā ca devā āgatāti attho. Pāliyaṃ pana "jotināmā"ti likhanti. Āsā devatā chandavasena āsavāti vuttā. Nimmānaratino āgū, athāgū paranimmitā. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā.

Saṭṭhete devanikāyāti ete ca āpo ca devāti ādikā cha dasakā saṭṭhī devanikāyā sabbe nīlādivasena nānattavaṇṇino. Nāmanvayena āgañchunti nāmabhāgena nāmakoṭṭhāseneva āgatā. Ye caññe sadisā sahāti ye ca aññepi etehi sadisā vaṇṇatopi nāmatopi etādisāyeva sesacakkavāḷesu devā, tepi āgatāyevāti ekapadeneva kalāpaṃ viya katvā muddhikaṃ viya katvā sabbā devatā niddisati.

Evaṃ dasasu lokadhātusahassesu devakāye niddisitvā idāni yadatthaṃ te āgatā, taṃ dassento pavuṭṭhajātinti gāthamāha.

Tassattho:- pavuṭṭhā vigatā jāti assāti ariyasaṃgho pavuṭṭhajāti nāma, taṃ pavuṭṭhajātiṃ rāgadosamohakhīlānaṃ abhāvā akhīlaṃ cattāro oghe taritvā ṭhitattā oghatiṇṇaṃ catunnaṃ āsavānaṃ abhāvena anāsavaṃ ariyasaṃghaṃ dakkhema passissāma. Tesaṃyeva oghānaṃ tiṇṇattā oghataraṃ āguṃ akaraṇato nāgaṃ. Asitātitanti kāḷakabhāvātītaṃ candaṃva siriyā virocamānaṃ dasabalaṃ ca dakkhema passisāmāti etadatthaṃ sabbepi te nāmanvayena āgaṇchuṃ, ye caññe sadisā sahāti.

[341] Idāni brahmāno desento subrahmā paramatto cāti ādimāha. Tattha subrahmāti eko seṭṭhabrahmā. Paramatto cāti brahmā ca.

@asitātiganti 5 cha.Ma.,i. dassento 6 cha.Ma. eko brahmā 7 cha.Ma. paramattopi

@brahmāva Puttā iddhimato sahāti ete iddhimato buddhassa bhagavato puttā ariyabrahmāno saheva āgatā. Sanaṅkumāro tisso cāti sanaṅkuro ca tissamahābrahmā ca. Sopāgāti sopi āgato.

Sahassabarahmalokānaṃ mahābrahmābhitiṭṭhati

upapanno jutimanto bhismākāyo yasassisoti

ettha sahassabrahmalokānanti ekaaṅguliyā ekasahassacakkavāḷe dasahi aṅgulīhi dasasahassacakkavāḷe ālokakaraṇasamatthānaṃ mahābrahmānaṃ sahassaṃ āgataṃ. Mahābrahmābhitiṭṭhatīti yattha ekeko mahābrahmā aññe brahmāno abhibhavitvā tiṭṭhati, upapannoti brahmaloke nibbatto. Jutimantoti ānubhāvasampanno. Bhismākāyoti mahākāyo, dvīhi tīhi māgadhikehi gāmakkhettehi samappamāṇaattabhāvo. Yasassisoti attabhāvasirisaṅkhātena yasena samannāgato.

Dasettha issarā āgū, paccekavasavattinoti etasmiṃ ca brahmasahasseyeva pāṭiyekkaṃ pāṭiyekkaṃ vasaṃ vattenti, evarūpā dasa issarā mahābrahmāno āgatā. Tesañca majjhato āgā, hārito parivāritoti tesaṃ pana brahmānaṃ majjhe hārito nāma mahābrahmā satasahassabrahmaparivāro āgato