[171] Yaṃ mahāvātāti yena samayena yasmiṃ vā samaye mahāvātā vāyanti. Mahāvātā vāyantāti ukkhepakavātā nāma uṭṭhahanti, te vāyantā saṭṭhisahassādhikanavayojanasatasahassabahalaṃ udakasandhārakavātaṃ upacchindanti, tato ākāse udakaṃ bhassati, tasmiṃ udake bhassante paṭhavī bhassati. Puna vāto attano balena antodhammakarake viya udakaṃ ābandhitvā gaṇhāti, tato udakaṃ uggacchati, tasmiṃ uggacchante paṭhavī uggacchati. Evaṃ udakaṃ kampitaṃ paṭhaviṃ kampeti. Evañaca kampanaṃ yāva ajjakālāpi hotiyeva, balahabhāvena pana oggacchanuggacchanaṃ na paññāyati.

Mahiddhiko mahānubhāvoti ijjhanassa mahantatāya mahiddhiko anubhavitabbassa mahantatāya mahānubhāvo. Parittāti dubbalā. Appamāṇāti balavā. So imaṃ paṭhaviṃ kampetīti so iddhiṃ nibbattetvā saṃvejento vā mahāmoggallāno viya, vīmaṃsanto vā mahānāgattherassa bhāgineyyo saṃgharakkhitasāmaṇero viya paṭhaviṃ kampeti. So kirāyasmā khuraggeyeva arahattaṃ patto cintesi "atthi nukho kenaci bhikkhunā pabbajitadivaseyeva arahattaṃ patvā vejayanto pāsādo kampitapubbo"ti. Tato "natthi kocī"ti ñatvā "ahaṃ kampessāmī"ti abhiññābalena vejayantamatthake ṭhatvā pādena paharitvā kampetuṃ nāsakkhi. Atha naṃ sakkassa nāṭakitthiyo āhaṃsu "putta saṃgharakkhita tvaṃ pūtigandheneva sīsena vejayantaṃ kampetuṃ icchasi, supatiṭṭhitokāso tāta pāsādo, kathaṃ kampetuṃ sakkhissasī"ti.

Sāmaṇero "imā devatā mayā saddhiṃ keḷiṃ karonti, ahaṃ kho pana ācariyaṃ nālatthaṃ, kahaṃ nu kho me ācariyo sāmuddikamahānāgatthero"ti āvajjento mahāsamudde udakaleṇaṃ māpetvā divāvihāraṃ nisinnoti ñatvā tattha gantvā theraṃ vanditvā aṭṭhāsi. Tato naṃ thero "kintāta saṃgharakkhita

@4 Ma. bahulabhāvena 5 cha.Ma. i. patvā 6 cha.Ma.,i. koci bhikkhu, yena

@7 cha.Ma., i. supatiṭṭhito Asikkhitvāva yuddhaṃ paviṭṭhosī"ti vatvā "nāsakkhi tāta vejayantaṃ kampetun"ti pucchi. Ācariyaṃ bhante nālatthanti. Atha naṃ thero "tāta tumhādise akampente ko añño kampessati, diṭṭhapubbante tāta udakapiṭṭhe gomayapiṇḍaṃ pallavatanti vatvā tāta kapallapūvaṃ pacantā ante na paricchindanti, iminā opammena jānāhī"ti āha. So "vaṭṭissati bhante ettakenā"ti vatvā pāsādena patiṭṭhitokāsaṃ udakaṃ hotūti adhiṭṭhāya vejayantābhimukho agamāsi.

Devadhītaro taṃ disvā "ekavāraṃ lajjitvā gato, punapi sāmaṇero eti, punapi etī"ti vadiṃsu. Sakko devarājā "mā mayhaṃ puttena saddhiṃ kathayittha, idāni tena ācariyo laddho, khaṇena pāsādaṃ kampessatī"ti āha. Sāmaṇero pādaṅguṭṭhena pāsādathūpikampahari. Pāsādo catūhi disāhi onamati. Devatā "dehi tāta pāsādassa patiṭṭhātuṃ, dehi tāta pāsādassa patiṭṭhātun"ti viraviṃsu. Sāmaṇero pāsādaṃ yathāṭhāne ṭhapetvā pāsādamatthake ṭhatvā udānaṃ udānesi:-

ajjevāhaṃ pabbajito ajjapattāsavakkhayaṃ

ajja kampemi pāsādaṃ aho buddhassuḷāratā.

Ajjevāhaṃ pabbajito ajja pattāsavakkhayaṃ

ajja kampemi pāsādaṃ aho dhammassuḷāratā.

Ajjevāhaṃ pabbajito ajja pattāsavakkhayaṃ

ajja kampemi pabbajito aho saṃghassuḷāratāti.

Ito paresu chasu paṭhavīkampesu yaṃ vattabbaṃ, taṃ mahāpadāne vuttameva.

Iti imesu aṭṭhasu paṭhavīkampesu paṭhamo dhātukopena, dutiyo iddhānubhāvena, tatiyacatutthā puññatejena, pañcamo ñāṇatejena, chaṭṭho sādhukāradānavasena, sattamo kāruññabhāvena, aṭṭhamo ārodanena. Mātu kucchiṃ ca okkamante ca tato nikkhamante ca mahāsatte tassa puññatejena paṭhavī akampittha. Abhisambodhiyaṃ ñāṇatejena abhihatā hutvā akampittha. Dhammacakkappavattane

@4 cha.Ma. sāmaṇeropi 5 Ma. i. dhātukkhobhena Sādhukārabhāvasaṇṭhitā sādhukāraṃ dadamānā akampittha. Āyusaṅkhārossajjane kāruññabhāvasaṇṭhitā cittasaṅkhobhaṃ asahamānā akampittha. Parinibbāne ārodanavegatunnā hutvā akampittha. Ayaṃ panattho paṭhavīdevatāya vasena veditabbo, mahābhūtapaṭhaviyā panetaṃ natthi acetanattāti.

Ime kho ānanda aṭṭha hetūti ettha imeti niddiṭṭhanidassanaṃ. Ettāvatā ca panāyasmā ānando "addhā ajja bhagavatā āyusaṅkhāro ossaṭṭho"ti sallakkhesi. Bhagavā pana sallakkhitabhāvaṃ jānantopi okāsaṃ adatvāva aññānipi aṭṭhakāni sampiṇḍanto "aṭṭha kho imā"ti ādimāha.

Aṭṭhaparisavaṇṇanā

[172] Tattha anekasataṃ khattiyaparisanti bimbisārasamāgamañāti- samāgamalicchavisamāgamādisadisaṃ, sā pana aññesu cakkavāḷesupi labbhatiyeva. Sallapitapubbanti alallāpasallāpo katapubbo. Sākacchāti dhammasākacchāpi samāpajjitapubbā. Yādisako tesaṃ vaṇṇoti te odātāpi honti kāḷāpi maṅguracchavīpi, satthā suvaṇṇavaṇṇova. Idaṃ pana saṇṭhānaṃ paṭicca kathitaṃ. Saṇṭhānaṃpi ca kevalaṃ tesaṃ paññāyatiyeva, na pana bhagavā milakkhasadiso hoti nāpi āmuttamaṇikuṇḍalo, buddhaveseneva nisīdati. Te pana attanā samānasaṇṭhānameva passanti. Yādisako tesaṃ saroti te chinnassarāpi honti gaggarassarāpi kākassarāpi honti, satthā brahmassarova. Idaṃ pana bhāsantaraṃ sandhāya kathitaṃ. Sacepi hi tattha satthā rājāsane nisinno katheti, "ajja rājā madhurena sarena kathetī"ti tesaṃ hoti. Kathetvā pakkante pana bhagavati puna rājānaṃ āgataṃ disvā "ko nukho ayan"ti vīmaṃsā uppajjati. Tattha "ko nu kho ayan"ti imasmiṃ ṭhāne idāneva magadhabhāsāya sīhalabhāsāya madhurenākārena kathento ko nu kho ayaṃ antarahito, kiṃ devo, udāhu manussoti evaṃ vimaṃsantāpi na jānantīti attho.