อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
วิปสฺสิสฺส ภควโต เอกรตนายามา วิทตฺถิวิตฺถารา อฏฺฐงฺคุลุพฺเพธา สุวณฺณิฏฺฐกา กาเรตฺวา จูฬํเสน ฉาเทตฺวา วิหารฏฺฐานํ กีณึสุ. สิขิสฺส สุวณฺณยฏฺฐิผาเลหิ ฉาเทตฺวา กีณึสุ. เวสฺสภุสฺส สุวณฺณหตฺถิปาทานิ กาเรตฺวา เตสํ จูฬํเสน ฉาเทตฺวา กีณึสุ. กกุสนฺธสฺส วุตฺตนเยเนว สุวณฺณิฏฺฐกาหิ ฉาเทตฺวา กีณึสุ. โกนาคมนสฺส วุตฺตนเยเนว สุวณฺณกจฺฉเปหิ ฉาเทตฺวา กีณึสุ. กสฺสปสฺส สุวณฺณกฬีหิเยว ๑- ฉาเทตฺวา กีณึสุ. อมฺหากญฺจ ๒- ภควโต สลกฺขณานํ กหาปณานํ จูฬํเสน ๓- ฉาเทตฺวา กีณึสุ. อยํ วิหารภูมิคฺคหเณ ๔- ปริจฺเฉโท. ๔-
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
[๓๓] ภิกษุทั้งหลาย เมื่อพระวิปัสสีราชกุมารประสูติแล้ว พวกอำมาตย์ ได้กราบทูลพระเจ้าพันธุมาว่า ‘ขอเดชะ พระราชโอรสของพระองค์ประสูติแล้ว โปรดทอดพระเนตรเถิด’ พระเจ้าพันธุมาได้ทอดพระเนตรวิปัสสีราชกุมาร แล้วรับสั่ง ให้เชิญพราหมณ์โหราจารย์มาตรัสว่า ‘พราหมณ์โหราจารย์ จงทำนายวิปัสสีราช- กุมาร’
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ตตฺถ วิปสฺสิสฺส ภควโต ตถา ภูมึ กีณิตฺวา วิหารํ กตฺวา ทินฺนอุปฏฺฐาโก ปุนพฺพสุมิตฺโต นาม อโหสิ, สิขิสฺส ภควโต ๕- สิริวฑฺโฒ ๖- นาม, เวสฺสภุสฺส โสตฺถิโย นาม, กกุสนฺธสฺส อจฺจุโต นาม, โกนาคมนสฺส อุคฺโค นาม, กสฺสปสฺส สุมโน นาม, อมฺหากํ ปน ภควโต สุทตฺโต นาม. สพฺเพเจเต คหปติมหาสาลา เสฏฺฐิโน อเหสุนฺติ. อยํ อุปฏฺฐากปริจฺเฉโท นาม.
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พวกพราหมณ์โหราจารย์เห็นพระวิปัสสีราชกุมารแล้วได้กราบทูลพระเจ้าพันธุมา ว่า ‘ขอเดชะ โปรดพอพระทัยเถิด พระราชโอรสของพระองค์ที่เสด็จอุบัติขึ้นเป็นผู้มี ศักดิ์ใหญ่ นับว่าเป็นลาภอันประเสริฐของพระองค์ผู้ได้พระราชโอรสเช่นนี้อยู่ในราชตระกูล เพราะพระราชกุมารนี้สมบูรณ์ด้วยลักษณะมหาบุรุษ ๓๒ ประการ ที่เป็นเหตุให้ มหาบุรุษมีคติ ๒- ๒ อย่าง ไม่เป็นอย่างอื่น คือ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อปรานิ จตฺตาริ อวิชหิตฏฺฐานานิ นาม โหนฺติ. สพฺพพุทฺธานํ หิ โพธิปลฺลงฺโก อวิชหิโต, เอกสฺมึเยว ฐาเน โหติ. ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนํ อิสิปตเน มิคทาเย อวิชหิตเมว โหติ. เทโวโรหณกาเล สงฺกสฺสนครทฺวาเร ปฐมปาทคณฺฑิตา ๗- อวิชหิตาว โหติ. เชตวเน คนฺธกุฏิยา จตฺตาริ มญฺจปาทฏฺฐานานิ อวิชหิตาเนว โหนฺติ, วิหาโร ปน ขุทฺทโกปิ มหนฺโตปิ โหติ, วิหาโรปิ น วิชหติเยว. ๘- นครํ ปน วิชหติ. ยทา นครํ ปาจีนโต โหติ, ตทา วิหาโร
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
๑. ถ้าอยู่ครองเรือนจะได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ทรงธรรม ครองราชย์ โดยธรรม ทรงเป็นใหญ่ในแผ่นดินมีมหาสมุทรทั้งสี่เป็นขอบเขต ทรงได้รับชัยชนะ มีพระราชอาณาจักรมั่นคง สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ คือ (๑) จักรแก้ว (๒) ช้างแก้ว (๓) ม้าแก้ว (๔) มณีแก้ว (๕) นางแก้ว (๖) คหบดีแก้ว (๗) ปริณายกแก้ว มีพระราชโอรส มากกว่า ๑,๐๐๐ องค์ ซึ่งล้วนแต่กล้าหาญ มีรูปทรงสมเป็น
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@เชิงอรรถ :
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นงานของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที