[๒๐๑] กถํ ภูตา ปน ภนฺเตติ กสฺมา อาห. ภควา "ตุเมฺห `เทวตา อุชฺฌายนฺตี'ติ วทถ, กถํ ภูตา ปน ตุเมฺห มนสิกโรถ, ๒- กึ ตุมฺหากํ ปรินิพฺพานํ อธิวาเสนฺตี"ติ ปุจฺฉติ. อถ ภควา "นาหํ อธิวาสนการณํ วทามี"ติ ตาสํ อนธิวาสนภาวํ ทสฺเสนฺโต สนฺตานนฺทาติ อาทิมาห.

ตตฺถ อากาเส ปฐวีสญฺญินิโยติ อากาเส ปฐวึ มาเปตฺวา ตตฺถ ปฐวีสญฺญินิโย. กนฺทนฺตีติ โรทนฺติ. ฉินฺนปาทํ ๑- วิย ปปตนฺตีติ มชฺเฌ ฉินฺนา วิย หุตฺวา ยโต วา ตโต วา ปตนฺติ. อาวฏฺฏนฺตีติ อาวฏฺฏนฺติโย ๒- ปติตฏฺฐานเมว อาคจฺฉนฺติ. วิวฏฺฏฺนฺตีติ ปติตฏฺฐานโต ปรภาคํ วฏฺฏมานา คจฺฉนฺติ. อปิจ เทฺว ปาเท ปสาเรตฺวา สกึ ปุรโต สกึ ปจฺฉโต สกึ วามโต สกึ ทกฺขิณโต สมฺปริวตฺตมานาปิ "อาวฏฺฏนฺติ วิวฏฺฏนฺตี"ติ วุจฺจนฺติ. สนฺตานนฺท เทวตา ปฐวิยา ปฐวีสญฺญินิโยติ ปกติปฐวิยํ ๓- กิร เทวตา ธาเรตุํ น สกฺโกนฺติ, ๔- ตตฺถ หตฺถกพฺรหฺมา วิย เทวตา โอสีทนฺติ. เตนาห ภควา "โอฬาริกํ หตฺถก อตฺตภาวํ อภินิมฺมินาหี"ติ. ๕- ตสฺมา ยา เทวตา ปฐวิยํ ปฐวึ มาเปสุํ, ตา สนฺธาย วุตฺตํ "ปฐวิยํ ปฐวีสญฺญินิโย"ติ.

วีตราคาติ ปหีนโทมนสฺสา สิลาถมฺภสทิสา อนาคามิขีณาสวเทวตา.