@๓-๓ ฉ.ม., อิ. สฺวากฺขาตาทีนิ จ กุสลาทีนิ จ

คงฺโคทกํ ยมุโนทเกนาติ คงฺคายมุนานํ สมาคมฏฺฐาเน อุทกํ วณฺเณนปิ คนฺเธนปิ รเสนปิ สํสนฺทติ สเมติ, มชฺเฌ ภินฺนสุวณฺณํ วิย เอกสทิสเมว โหติ, น มหาสมุทฺทอุทเกน สํสฏฺฐกาเล วิย วิสทิสํ ปริสุทฺธสฺส นิพฺพานสฺส ปฏิปทาปิ ปริสุทฺธาว. น หิ ทหรกาเล เวชฺชกมฺมาทีนิ ๑- กตฺวา อโคจเร จริตฺวา มหลฺลกกาเล นิพฺพานํ ทฏฺฐุํ สกฺกา, นิพฺพานคามินี ปน ปฏิปทา ปริสุทฺธาว วฏฺฏติ อากาสูปมา. ยถา หิ อากาสมฺปิ อลคฺคํ ปริสุทฺธํ จนฺทิมสุริยานํ อากาเส อิจฺฉิติจฺฉิตฏฺฐานํ คจฺฉนฺตานํ วิย นิพฺพานํ คจฺฉนฺตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิปทาปิ กุเล วา คเณ วา อลคฺคา อพทฺธา อากาสูปมา วฏฺฏติ. สา ปเนสา ตาทิสาว ภควตา ปญฺญตฺตา กถิตา เทสิตา. เตน วุตฺตํ "สํสนฺทติ นิพฺพานญฺจ ปฏิปทา จา"ติ.

ปฏิปนฺนานนฺติ ๒- ปฏิปทาย ฐิตานํ. วุสิตวตนฺติ วุฏฺฐวาสานํ. เอเตสํ ลทฺธสหาโยติ เอเตสํ ตตฺถ ตตฺถ สห อยนโต สหาโย. "อทุติโย อสหาโย อปฺปฏิสโม"ติ อิทํ ปนสฺส อสทิสฏฺเฐน วุตฺตํ. อปนุชฺชาติ เตสํ มชฺเฌปิ ผลสมาปตฺติยา วิหรนฺโตปิ จิตฺเตน เต อปนุชฺช, อปนุชฺเชน ๓- เอการามตํ อนุยุตฺโต วิหรตีติ อตฺโถ.

อภินิปฺผนฺโน ๔- โข ปน ตสฺส ภควโต ลาโภติ ตสฺส ภควโต มหาลาโภ อุปฺปนฺโน. กทา ปฏฺฐาย อุปฺปนฺโน? อภิสมฺโพธึ ปตฺวา สตฺตสตฺตาหํ อติกฺกมิตฺวา อิสิปตเน ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตตฺวา อนุกฺกเมน เทวมนุสฺสทมนํ กโรนฺตสฺส ตโย ชฏิเล ปพฺพาเชตฺวา ราชคหํ คตสฺส พิมฺพิสารทมนโต ปฏฺฐาย อุปฺปนฺโน. ยํ สนฺธาย วุตฺตํ "เตน โข ปน สมเยน ภควา สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานนฺ"ติ. ๕- สตสหสฺสกปฺปาธิเกสุ จตูสุ อสงฺเขยฺเยสุ อุสฺสนฺนปุญฺญนิสฺสนฺเทน สมุปฺปนฺโน ลาภสกฺกาโร มโหโฆ วิย อชฺโฌตฺถรมาโน อาคจฺฉติ.