อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Mahāsamudde ca timi nāma maccho dviyojanasatiko, timiṅgalo tiyojanasatiko, timitimiṅgalo catuyojanasatiko, timiramiṅgalo pañcayojanasatiko, ānando timindo ajjhāroho mahātimīti ime cattāro yojanasahassikā. Tattha timiramiṅgaleneva dīpenti. Tassa kira dakkhiṇakaṇṇaṃ cālentassa pañca yojanasate padese udakaṃ calati. Tathā vāmakaṇṇaṃ. Tathā naṅguṭṭhaṃ. Tathā sīsaṃ. Dve pana kaṇṇe cāletvā naṅguṭṭhena udakaṃ paharitvā sīsaṃ aparāparaṃ katvā kīḷituṃ āraddhassa sattaṭṭhayojanasate padese bhājane pakkhipitvāpi uddhane āropitaṃ viya udakaṃ pakkuṭṭhati, tiyojanasatamatte padese udakaṃ piṭṭhiṃ chādetuṃ na sakkoti. So evaṃ vadeyya "ayaṃ mahāsamuddo gambhīro gambhīroti vadanti, kutassa gambhīratā, mayaṃ piṭṭhipaṭicchādanamattaṃpi udakaṃ na labhāmā"ti. Tattha kāyūpapannassa timiramiṅgalassa mahāsamuddo uttānoti aññesaṃ khuddakamacchānaṃ uttānoti na vattabbo, evameva ñāṇūpapannassa therassa paṭiccasamuppādo uttānoti aññesaṃpi uttānoti na vattabbo.

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

[๙๙] อานนท์ ข้อที่เรากล่าวไว้เช่นนี้ว่า ‘เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี’ เธอพึงทราบเหตุผลที่ภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี ดังต่อไปนี้ ก็ถ้าภพ คือ กามภพ รูปภพ หรืออรูปภพ ไม่ได้มีแก่ใครๆ ในภพไหนๆ ทั่วทุกแห่ง เมื่อภพไม่มีโดยประการ ทั้งปวง เพราะภพดับไป ชาติจะปรากฏได้หรือ”

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Supaṇṇarājā ca diyaḍḍhayojanasatiko, tassa dakkhiṇapakkho paññāsayojaniko hoti, tathā vāmapakkho, piñjavaṭṭi saṭṭhiyojanikā, gīvā tiṃsayojanikā, mukhaṃ navayojanaṃ, pādā dvādasayojanikā. Tasmiṃ supaṇṇavātaṃ dassetuṃ āraddhe sattaṭṭhayojanasataṃ ṭhānaṃ nappahoti. So evaṃ vadeyya "ayaṃ ākāso ananto

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ท่านพระอานนท์ทูลตอบว่า “ปรากฏไม่ได้เลย พระพุทธเจ้าข้า”

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า “อานนท์ เพราะเหตุนั้น เหตุ ต้นเหตุ เหตุเกิด และปัจจัยแห่งชาติ ก็คือภพนั่นเอง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@4 i. kampetvā. 5 cha.Ma. pakkuṭhati. i. pakkaṭṭhaṃ 6 Ma. mayhaṃ. 7 cha.Ma. piñchavaṭṭi Anantoti vadanti, kutassa anantatā, mayaṃ pakkhavātappasāraṇokāsaṃpi na labhāmā"ti. Tattha kāyūpanannassa supaṇṇarañño ākāso parittoti aññesaṃ khuddakapakkhīnaṃ parittoti na vattabbo, evameva ñāṇūpapannassa therasseva paṭiccasamuppādo uttānoti aññesaṃpi uttānoti na vattabbo.

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

[๑๐๐] อานนท์ ข้อที่เรากล่าวไว้เช่นนี้ว่า ‘เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ภพจึงมี’ เธอพึงทราบเหตุผลที่อุปาทานเป็นปัจจัย ภพจึงมี ดังต่อไปนี้ ก็ถ้าอุปาทาน คือ กามุปาทาน (ความยึดมั่นในกาม) ทิฏฐุปาทาน(ความยึดมั่นในทิฏฐิ) สีลัพพตุปาทาน (ความยึดมั่นในศีลพรต) หรืออัตตวาทุปาทาน(ความยึดมั่นในวาทะว่ามีอัตตา) ไม่ได้ มีแก่ใครๆ ในภพไหนๆ ทั่วทุกแห่ง เมื่ออุปาทานไม่มีโดยประการทั้งปวง เพราะ อุปาทานดับไป ภพจะปรากฏได้หรือ”

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๓๘

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นงานของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. มหานิทานสูตร”