@4 i. sabbathā ca 5 cha.Ma. ajjāti na dissati. 6 cha.Ma.,i. nirussāhaṃ. Pubbenivāsaṃ majjhimayāme dibbacakkhuṃ sampādentassa. Pacchimayāme pana me balavapaccūsasamaye "avijā saṅkhārānaṃ navahi ākārehi paccayo hotī"ti diṭaṭhamatteva dasasahassīlokadhātu ayadaṇḍena ākoṭṭitakaṃsatālaṃ viya viravasahassaṃ viravasahassaṃ muñcamānā vātāhatapaduminipaṇṇe udakabindu viya kampittha. Evaṃ gambhīro cāyaṃ ānanda paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca. Etassa ānanda dhammassa ananubodhā apaṭivedhā saṃsāraṃ nātivattanti.

Etassa dhammassāti etassa paccayadhammassa. Ananubodhāti ñātapariññāvasena ananubujjhanā. Apaṭivedhāti tīrajhapahānapariññāvasena apaṭivijjhanā. Tantākulakajātāti tantaṃ viya ākulajātā. Yathā nāma dunnikkhittaṃ mūsikacchinnaṃ pesakārānaṃ tantaṃ tahiṃ tahiṃ ākulaṃ hoti, idaṃ aggaṃ idaṃ mūlanti aggena vā aggaṃ mūlena vā mūlaṃ samānetuṃ dukkaraṃ hoti, evameva sattā imasmiṃ paccayākāre khalitā ākulabyākulā honti, na sakkonti paccayākāraṃ ujaṃ kātuṃ. Tattha tantaṃ paccattapurisakāre ṭhatvā sakkāpi bhaveyya ujuṃ kātuṃ, ṭhapetvā pana dve bodhisatte aññe sattā attano dhammatāya paccayākāraṃ ujuṃ kātuṃ samatthā nāma natthi. Yathā pana ākulaṃ tantaṃ kañjiyaṃ datvā kocchena pahataṃ tattha tattha kulakajātaṃ hoti gaṇṭhibaddhaṃ, evamime sattā paccayesu pakkhalitvā paccaye ujuṃ kātuṃ asakkontā dvāsaṭṭhidiṭṭhigatavasena ākulakajātā honti gaṇṭhibaddhā. Ye hi keci diṭṭhiyo nissitā, sabbe paccayākāraṃ ujuṃ kātuṃ asakkontāyeva.

Guṇagaṇṭhikajātāti guṇagaṇṭhikaṃ vuccati pesakārakañjiyasuttaṃ. Guṇā nāma sakuṇikā, tassā kulāvakotipi eke. Yathā hi tadubhayaṃpi ākulaṃ aggena vā aggaṃ mūlena vā mūlaṃ samānetuṃ dukkaranti purimanayeneva yojetabbaṃ.