เป็นผู้อยู่ผู้เดียว ผู้น้อมใจไปในกรุณา

ผู้ไม่มีกลิ่นชั่วร้าย เว้นจากเมถุน

สัตว์ผู้ตั้งอยู่ในธรรมนี้ และศึกษาอยู่ในธรรมนี้

จึงจะถึงพรหมโลกอันเป็นอมตะได้’

[๓๒๐] ท่านผู้เจริญทั้งหลาย มหาโควินทพราหมณ์กราบทูลว่า ‘คำของท่าน ที่ว่า ‘ละความยึดถือว่าเป็นของเรา’ ข้าพเจ้าเข้าใจว่า ‘บุคคลบางคนในโลกนี้ละทิ้ง กองโภคสมบัติน้อยใหญ่ และละเครือญาติน้อยใหญ่ โกนผมและหนวดนุ่งห่มผ้า กาสาวพัสตร์ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต’ คำของท่านที่ว่า ‘ละความยึดถือว่า เป็นของเรา’ ข้าพเจ้าเข้าใจดังว่ามานี้

คำของท่านที่ว่า ‘เป็นผู้อยู่ผู้เดียว’ ข้าพเจ้าเข้าใจว่า ‘บุคคลบางคนในโลกนี้ อาศัยเสนาสนะอันสงัดคือป่า โคนไม้ ภูเขา ซอกเขา ถ้ำ ป่าช้า ป่าชัฏ ที่แจ้ง ลอมฟาง’ คำของท่านที่ว่า ‘เป็นผู้อยู่ผู้เดียว’ ข้าพเจ้าเข้าใจดังว่ามานี้

คำของท่านที่ว่า ‘ผู้น้อมใจไปในกรุณา’ ข้าพเจ้าเข้าใจว่า ‘บุคคลบางคนในโลก นี้มีกรุณาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่าในที่ทุกสถาน ด้วยกรุณาจิต อันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่’ คำของ ท่านที่ว่า ‘ผู้น้อมใจไปในกรุณา’ ข้าพเจ้าเข้าใจดังว่ามานี้

อนึ่ง เมื่อท่านผู้เจริญ พูดถึงกลิ่นชั่วร้ายอยู่ ข้าพเจ้าไม่รู้จัก(กลิ่นนั้น)’

มหาโควินทพราหมณ์ทูลถามด้วยคาถาว่า

‘ข้าแต่พรหม บรรดามนุษย์

พวกไหนมีกลิ่นชั่วร้าย

ข้าพเจ้าไม่รู้จักพวกนั้น

ขอท่านผู้เป็นปราชญ์ จงบอกมาในที่นี้เถิด

อะไรร้อยรัด หมู่สัตว์จึงเหม็นเน่าคลุ้ง

ต้องไปอบาย ปิดพรหมโลกแล้ว’

สนังกุมารพรหมตรัสตอบด้วยคาถาว่า

‘โกธะ (ความโกรธ) โมสวัชชะ (การพูดเท็จ)

นิกติ (การโกง) โทพภะ (การประทุษร้ายมิตร)

กทริยตา ๑- (ความตระหนี่) อติมานะ (ความดูหมิ่น)

อุสุยา (ความริษยา) อิจฉา (ความปรารถนา)

วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย) ปรเหฐนา (การเบียดเบียนผู้อื่น)

โลภะ (ความอยากได้) โทสะ (ความคิดประทุษร้าย)

@เชิงอรรถ :

@๑ กทริยตา ในที่นี้หมายถึงความตระหนี่จัด (ที.ม.อ. ๓๒๐/๒๗๙)

มทะ (ความมัวเมา) โมหะ (ความหลง)

สัตว์ผู้ประกอบด้วยกิเลสเหล่านี้

จัดว่าเป็นผู้มีกลิ่นชั่วร้าย

ต้องไปอบาย ปิดพรหมโลกแล้ว’

มหาโควินทพราหมณ์กราบทูลว่า ‘เมื่อท่านผู้เจริญตรัสบอกกลิ่นชั่วร้าย ข้าพเจ้าจึงรู้จัก กลิ่นชั่วร้ายเหล่านั้นไม่ใช่สิ่งที่ผู้อยู่ครองเรือนจะกำจัดได้ง่ายนัก ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าจะออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต’ สนังกุมารพรหมตรัสว่า ‘โควินทะ ขอท่านจงกำหนดเวลาที่สมควร ณ บัดนี้เถิด’

ถวายบังคมลาพระเจ้าเรณุ

[๓๒๑] ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ต่อมา ท่านมหาโควินทพราหมณ์เข้าไปเฝ้า พระเจ้าเรณุถึงที่ประทับ ได้กราบทูลดังนี้ว่า ‘บัดนี้ ขอได้โปรดแสวงหาปุโรหิตคนอื่น ผู้จะถวายคำปรึกษาราชกิจแด่พระองค์เถิด พระเจ้าข้า ข้าพระองค์ปรารถนาจะ ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต ด้วยว่าข้าพระองค์ได้ฟังเรื่องกลิ่นชั่วร้ายที่พระพรหม ตรัสบอก กลิ่นชั่วร้ายเหล่านั้นไม่ใช่สิ่งที่ผู้อยู่ครองเรือนจะกำจัดได้ง่ายนัก ข้าพระองค์ จะออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต พระเจ้าข้า’

(ท่านมหาโควินทพราหมณ์กราบทูลด้วยคาถาว่า)

‘ข้าพระองค์ขอถวายบังคมลา

พระเจ้าเรณุผู้เป็นพระเจ้าแผ่นดิน

ขอพระองค์ทรงทราบพระราชกิจ

ข้าพระองค์ไม่ยินดีในตำแหน่งปุโรหิต’

(พระเจ้าเรณุตรัสตอบด้วยคาถาว่า)

‘ถ้าท่านยังพร่องด้วยสิ่งที่น่าปรารถนา

เราจะเพิ่มให้เต็ม

ผู้ใดเบียดเบียนท่าน

เราผู้เป็นเจ้าแผ่นดินจะห้ามผู้นั้นเอง

(ท่านมหาโควินทพราหมณ์ทูลตอบว่า)

‘ข้าพระองค์ไม่พร่องด้วยสิ่งที่น่าปรารถนา

ไม่มีใครเบียดเบียนข้าพระองค์

แต่เพราะได้ฟังคำของผู้ไม่ใช่มนุษย์

ข้าพระองค์จึงไม่ยินดีการอยู่ครองเรือน’

(พระเจ้าเรณุตรัสถามว่า)

‘ท่านผู้ไม่ใช่มนุษย์มีวรรณะอย่างไร

บอกอะไรซึ่งท่านฟังแล้ว

ยอมทอดทิ้งทั้งเหย้าเรือนของพวกเรา

ทั้งพวกเราและชาวชมพูทวีปทั้งสิ้น’