บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[120] Tena kho pana samayena pukkuso mallaputto āḷārassa kālāmassa sāvako kusinārāya pāvaṃ addhānamaggapaṭipanno hoti . Addasā kho pukkuso mallaputto bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho pukkuso mallaputto bhagavantaṃ etadavoca acchariyaṃ bhante abbhutaṃ bhante santena vata bhante pabbajitā vihārena viharanti bhūtapubbaṃ Bhante āḷāro kālāmo addhānamaggapaṭipanno maggā okkamma avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi athakho bhante pañcamattāni sakaṭasatāni āḷāraṃ kālāmaṃ nissāya nissāya atikkamiṃsu athakho bhante aññataro puriso tassa sakaṭasatthassa piṭṭhito piṭṭhito āgacchanto yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavoca api bhante pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni addasāti na kho ahaṃ āvuso addasanti kiṃ pana bhante saddaṃ assosīti na kho ahaṃ āvuso saddaṃ assosinti kiṃ pana bhante sutto ahosīti na kho ahaṃ āvuso sutto ahosinti kiṃ pana bhante saññī ahosīti evamāvusoti so tvaṃ bhante saññī samāno jāgaro pañcamattāni sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva addasa {120.1} na pana saddaṃ assosi api hi te bhante saṅghāṭi rajena okiṇṇāti evamāvusoti athakho bhante tassa purisassa etadahosi acchariyaṃ vata bho abbhutaṃ vata bho santena vata bho pabbajitā vihārena viharanti yatra hi nāma saññī samāno jāgaro pañcamattāni sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva dakkhati na pana saddaṃ sossatīti āḷāre kālāme uḷāraṃ pasādaṃ pavedetvā pakkāmīti. {120.2} Taṃ kiṃ maññasi pukkusa katamaṃ nu kho dukkarataraṃ vā durabhisambhavataraṃ vā yo vā saññī samāno jāgaro pañcamattāni Sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva passeyya na pana saddaṃ suṇeyya yo vā saññī samāno jāgaro deve vassante deve gaḷagaḷāyante vijjutāsu niccharantīsu asaniyā phalantiyā neva passeyya na pana saddaṃ suṇeyyāti . Kiṃ hi bhante [2]- karissanti pañca vā sakaṭasatāni cha vā sakaṭasatāni satta vā sakaṭasatāni aṭṭha vā sakaṭasatāni nava vā sakaṭasatāni dasa vā sakaṭasatāni .pe. sahassaṃ vā sakaṭasatāni athakho etadeva dukkaratarañceva durabhisambhavatarañca yo saññī samāno jāgaro deve vassante deve gaḷagaḷāyante vijjutāsu niccharantīsu asaniyā phalantiyā neva passeyya na pana saddaṃ suṇeyyāti.

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดาได้ตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว จึงได้ตรัสคาถา ประพันธ์ต่อไปอีกว่า

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

“ศีล สมาธิ ปัญญา และวิมุตติ อันยอดเยี่ยม

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ธรรมเหล่านี้ พระโคดมผู้มียศตรัสรู้แล้ว

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ดังนั้น พระพุทธเจ้าจึงตรัสบอกธรรม

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

แก่ภิกษุทั้งหลายเพื่อความรู้ยิ่ง

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พระศาสดา ทรงทำที่สุดแห่งทุกข์

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

มีพระจักษุ ปรินิพพานแล้ว ๒-”

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

@เชิงอรรถ :

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

@๑ ดูเทียบ ข้อ ๑๕๕ หน้า ๙๙ ในเล่มนี้ และดูเทียบ องฺ.จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๑/๑-๒

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

@๒ ปรินิพพาน ในที่นี้หมายถึงดับกิเลสได้สิ้นเชิง (ที.ม.อ. ๑๘๖/๑๖๙)

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคเมื่อประทับอยู่ที่ภัณฑุคาม ทรงแสดงธรรมีกถา เป็นอันมากแก่ภิกษุทั้งหลายอย่างนี้ว่า “ศีลมีลักษณะอย่างนี้ สมาธิมีลักษณะ อย่างนี้ ปัญญามีลักษณะอย่างนี้ สมาธิอันบุคคลอบรมโดยมีศีลเป็นฐาน ย่อมมี ผลมาก มีอานิสงส์มาก ปัญญาอันบุคคลอบรมโดยมีสมาธิเป็นฐาน ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก จิตอันบุคคลอบรมโดยมีปัญญาเป็นฐาน ย่อมหลุดพ้นโดยชอบจาก อาสวะทั้งหลาย คือ กามาสวะ ภวาสวะ และอวิชชาสวะ”

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๖๔

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นงานของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาปรินิพพานสูตร”