อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า อุพฺพาธติ ความว่า กลิ่นของพวกมนุษย์ แม้จะเป็นจักรพรรดิเป็นต้น ซึ่งอาบน้ำวันละ ๒ ครั้ง เปลี่ยนผ้าวันละ ๓ ครั้ง ตกแต่งประดับประดาแล้ว ก็ยังคลุ้งไปเหมือนซากศพที่ห้อยคอเทวดาซึ่งอยู่ไกลถึงร้อยโยชน์.

บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[310] Tenahi rājañña upamante karissāmi upamāyapīdhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti bhūtapubbaṃ rājañña aññatarassa brāhmaṇassa dve pajāpatiyo ahesuṃ ekissā putto ahosi dasavassuddesiko vā dvādasavassuddesiko vā ekā gabbhinī upavijaññā athakho so brāhmaṇo kālamakāsi athakho so māṇavako mātusapatiṃ etadavoca yamidaṃ bhoti dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā sabbantaṃ mayhaṃ natthi tuyhettha kiñci pitu me santako bhoti dāyajjaṃ niyyādehīti. {310.1} Evaṃ vutte sā brāhmaṇī taṃ māṇavakaṃ etadavoca āgamehi tāva tāta yāva vijāyāmi sace kumārako bhavissati tassapi ekadeso bhavissati sace kumārikā bhavissati sāpi te upabhoggā bhavissatīti . dutiyampi kho so māṇavako mātusapatiṃ etadavoca yamidaṃ bhoti dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā sabbantaṃ mayhaṃ natthi tuyhettha kiñci pitu me santako bhoti dāyajjaṃ niyyādehīti . dutiyampi kho sā brāhmaṇī taṃ māṇavakaṃ etadavoca āgamehi tāva tāta yāva vijāyāmi sace kumārako bhavissati tassapi ekadeso bhavissati sace kumārikā bhavissati sāpi te upabhoggā bhavissatīti . tatiyampi kho so māṇavako mātusapatiṃ etadavoca yamidaṃ bhoti dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ Vā sabbantaṃ mayhaṃ natthi tuyhettha kiñci pitu me santako bhoti dāyajjaṃ niyyādehīti. {310.2} Athakho sā brāhmaṇī satthaṃ gahetvā ovarakaṃ pavisitvā udaraṃ uppātesi yāva vijānāmi yadi vā kumārako yadi vā kumārikāti sā attānañceva jīvitañca gabbhañca sāpateyyañca yathā taṃ bālā abyattā anayabyasanaṃ āpannā ayoniso dāyajjaṃ gavesantī evameva kho tvaṃ rājañña bālo abyatto anayabyasanaṃ āpajjissasi ayoniso paralokaṃ gavesanto seyyathā brāhmaṇī bālā abyattā anayabyasanaṃ āpannā ayoniso dāyajjaṃ gavesantī. {310.3} Na kho rājañña samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā apakkaṃ paripācenti apica paripākaṃ āgamenti paṇḍitā . aññehi rājañña samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ jīvitena yathā rājañña samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti tathā bahupuññaṃ pasavanti bahujanahitāya ca paṭipajjanti bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ . imināpi kho [8]- rājaññe pariyāyena evaṃ hotu itipi atthi paro loko .pe. Phalaṃ vipākoti.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า ตาวตึสานํ ความว่า ท่านกล่าวอีกด้วยอำนาจคนที่สมาทานศีล ๕ มีเว้นปาณาติบาตเป็นต้น ประพฤติอยู่. และกล่าวอธิบายคำว่า แห่งเทวดาชั้นดาวดึงส์ว่า เทวดาผู้เกิดในที่ไกล อย่ามาก่อน เพราะเหตุไร เทวดาเหล่านี้จึงไม่มา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า ชจฺจนฺธูปโม มญฺเญ ปฏิภาสิ คือ ปรากฏประหนึ่งคนตาบอดแต่กำเนิด.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า อรญฺญฺวนปฎฺฐานิ อธิบายว่า ที่ชื่อว่าอรัญ เพราะประกอบด้วยองคคุณของผู้อยู่ป่า ที่ชื่อว่าแนวป่า เพราะเป็นแนวป่าใหญ่.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑,๑๖๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ปายาสิราชัญญสูตร”