อรรถกถา ฉบับแปลไทย

แม้ในบทว่า ยตฺร หิ นาม นี้ก็มีอธิบายว่า เมื่อมีชาติ ชราพยาธิมรณะทั้ง ๓ นี้ ย่อมปรากฏ ชาติเป็นสิ่งน่ารังเกียจ เมื่อไม่มีชาติก็ปลอดโปร่ง เพราะเหตุนั้น พระกุมารประทับนั่งขุดรากของชาติดุจถูกศรลูกที่ ๓ แทง. ปพฺพชิตวณฺณนา

บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[36] Addasā kho bhikkhave vipassī kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto mahājanakāyaṃ sannipatitaṃ nānārattānañca dussānaṃ vilātaṃ kayiramānaṃ disvā sārathiṃ āmantesi kiṃ nu kho so samma sārathi mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṃ vilātaṃ kariyatīti . eso kho deva kālakato nāmāti . tenahi samma sārathi yena so kālakato tena rathaṃ pesehīti . evaṃ devāti kho bhikkhave sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālakato yena rathaṃ pesesi . {36.1} Addasā kho bhikkhave vipassī kumāro petaṃ kālakataṃ disvā sārathiṃ āmantesi kiṃ panāyaṃ samma sārathi kālakato nāmāti. Eso kho deva kālakato nāma nadāni taṃ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā sopi na dakkhissati mātaraṃ vā pitaraṃ vā aññe vā ñātisālohiteti . kiṃ pana samma sārathi ahaṃpi maraṇadhammo maraṇaṃ anatīto maṃpi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā ahaṃpi na dakkhissāmi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñātisālohiteti . tvañca deva mayañcamhā sabbe maraṇadhammā maraṇaṃ anatītā taṃpi na dakkhanti devo vā devī vā Aññe vā ñātisālohitā tvaṃpi na dakkhissasi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñātisālohiteti . tenahi samma sārathi alandānajja uyyānabhūmiyā ito ca antepuraṃ paccaniyyāhīti . evaṃ devāti kho bhikkhave sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tato ca antepuraṃ paccaniyyāsi . tatra sudaṃ bhikkhave vipassī kumāro antepuraṃ gato dukkhī dummano pajjhāyati dhiratthu kira bho jāti nāma yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati byādhi paññāyissati maraṇaṃ paññāyissatīti.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ภณฺฑุํ คือ โล้น.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พรหมทั้งหลายแสดงแม้เรื่องนี้แก่พระกุมารโดยนัยก่อนนั้นแล.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ในบทว่า สาธุ ธมฺมจริยา เป็นต้น ความว่า สารถีทูลพระกุมารว่า ข้าแต่เทวะ ความเป็นผู้ประพฤติธรรมนี้ เป็นความดี ดังนี้

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๒๑

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มหาปทานสูตร”