อรรถกถาบาลี อักษรไทย
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[130] Tena kho pana samayena āyasmā upavāṇo bhagavato purato ṭhito hoti bhagavantaṃ vījamāno . athakho bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ apasādeti apehi bhikkhu mā me purato aṭṭhāsīti . Athakho āyasmato ānandassa etadahosi ayaṃ kho āyasmā upavāṇo dīgharattaṃ bhagavato upaṭṭhāko santikāvacaro samīpacārī atha ca pana bhagavā pacchime kāle āyasmantaṃ upavāṇaṃ apasādeti apehi bhikkhu mā me purato aṭṭhāsīti ko nu kho hetu ko paccayo yaṃ bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ apasādeti apehi bhikkhu mā me purato aṭṭhāsīti. {130.1} Athakho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca ayaṃ bhante āyasmā upavāṇo dīgharattaṃ bhagavato upaṭṭhāko santikāvacaro samīpacārī atha ca pana bhagavā pacchime kāle āyasmantaṃ upavāṇaṃ apasādeti apehi bhikkhu mā me purato aṭṭhāsīti ko nu kho bhante hetu ko paccayo yaṃ bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ apasādeti apehi bhikkhu mā me purato aṭṭhāsīti . yebhuyyena ānanda dasasu lokadhātūsu devatā Sannipatitā tathāgataṃ dassanāya yāvatā ānanda kusinārā upavattanaṃ mallānaṃ sālavanaṃ samantato dvādasa yojanāni natthi so padeso vālaggakoṭinituddanamattopi mahesakkhāhi devatāhi apphuṭo devatā ānanda ujjhāyanti dūrā vatamhā āgatā tathāgataṃ dassanāya kadāci karahaci tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho ajjeva rattiyā pacchimayāme tathāgatassa parinibbānaṃ bhavissati ayañca mahesakkho bhikkhu bhagavato purato ṭhito ovārento na mayaṃ labhāma pacchime kāle tathāgataṃ dassanāyāti [2]-. {130.2} Kathaṃbhūtā pana bhante bhagavā devatā manasikarontīti . Santānanda devatā ākāse paṭhavīsaññiniyo kese pakiriya kandanti bāhā paggayha kandanti chinnapādaṃ viya papatanti āvaṭṭanti vivaṭṭanti atikhippaṃ bhagavā parinibbāyissati atikhippaṃ sugato parinibbāyissati atikhippaṃ cakkhumā loke antaradhāyissatīti {130.3} santānanda devatā paṭhaviyā paṭhavīsaññiniyo kese pakiriya kandanti bāhā paggayha kandanti chinnapādaṃ viya papatanti āvaṭṭanti vivaṭṭanti atikhippaṃ bhagavā parinibbāyissati atikhippaṃ sugato parinibbāyissati atikhippaṃ cakkhumā loke antaradhāyissatīti yā pana tā devatā vītarāgā tā satā sampajānā adhivāsenti aniccā saṅkhārā taṃ kutettha labbhāti.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๔ อิ. อปฺเปตีติ อยํ น ทิสฺสติ ๕ ฉ.ม. ปริปูรการี
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อุปวาณตฺเถรวณฺณนา
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๐๐] อปสาเทตีติ อปเนติ. ๑- อเปหีติ อปคจฺฉ. เถโร เอกวจเนเนว ตาลปณฺณํ ๒- นิกฺขิปิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. อุปฏฺฐาโกติ อาทิ ปฐมโพธิยํ อนิพทฺธูปฏฺฐากภาวํ ๓- สนฺธายาห. อยํ ภนฺเต อายสฺมา อุปวาโณติ เอวํ เถเรน วุตฺเต อานนฺโท อุปวาณสฺส สโทสภาวํ สลฺลกฺเขติ, หนฺทสฺส นิทฺโทสภาวํ กเถสฺสามีติ ภควา เยภุยฺเยน อานนฺทาติ อาทิมาห. ตตฺถ เยภุยฺเยนาติ อิทํ อสญฺญสตฺตานญฺเจว อรูปเทวตานญฺจ โอหีนภาวํ ๔- สนฺธาย วุตฺตํ. อปฺผุโฏติ ๕- อปฺผุฏฺโฐ ๖- อภริโต ๗- วา. ภควโต กิร อาสนฺนปฺปเทเส วาลคฺคมตฺเต โอกาเส สุขุมตฺตภาวํ มาเปตฺวา ทส ทส มเหสกฺขา เทวตา อฏฺฐํสุ. ตาสํ ปรโต วีสติ วีสติ. ตาสํ ปรโต ตึสํ ตึสํ. ตาสํ ปรโต จตฺตาลีสํ จตฺตาลีสํ. ตาสํ ปรโต ปญฺญาสํ ปญฺญาสํ. ตาสํ ปรโต สฏฺฐี สฏฺฐี เทวตา อฏฺฐํสุ. ตา อญฺญมญฺญํ หตฺเถน วา ปาเทน วา วตฺเถน วา น พฺยาพาเธนฺติ. "อเปหิ, มา มํ ฆฏฺเฏหี"ติ วตฺตพฺพการณํ ๘- นาม นตฺถิ. "ตา โข ปน สาริปุตฺต ๙- เทวตาโย ทสปิ หุตฺวา วีสติปิ หุตฺวา ตึสมฺปิ หุตฺวา จตฺตาลีสมฺปิ หุตฺวา ปญฺญาสมฺปิ หุตฺวา สฏฺฐิมฺปิ ๑๐- หุตฺวา อารคฺคโกฏินิตุทนมตฺเตปิ ติฏฺฐนฺติ, น จ อญฺญมญฺญํ พฺยาพาเธนฺตี"ติ ๑๑- วุตฺตสทิสาว อเหสุํ. โอวาเรนฺโตติ อวธาเรนฺโต. ๑๒- เถโร กิร ปกติยาปิ มหาสรีโร หตฺถิโปตกสทิโส ปํสุกูลจีวรํ ปารุปิตฺวา อติมหา วิย อโหสิ. ตถาคตํ ทสฺสนายาติ ภควโต มุขํ ทฏฺฐุํ อลภมานา เอวํ อุชฺฌายึสุ. กึ ปน ตา เถรํ วินิวิชฺฌ ปสฺสิตุํ น สกฺโกนฺตีติ. อาม น สกฺโกนฺติ. เทวตา หิ ปุถุชฺชเน วินิวิชฺฌ ปสฺสิตุํ สกฺโกนฺติ, น ขีณาสเว. เถรสฺส จ มเหสกฺขตาย เตชุสฺสทตาย อุปคนฺตุํปิ น สกฺโกนฺติ. กสฺมา ปน เถโรว เตชุสฺสโท, น อญฺเญ อรหนฺโตติ? ยสฺมา กสฺสปพุทฺธสฺส เจติเย อารกฺขเทวตา อโหสิ.