อรรถกถาบาลี อักษรไทย
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๓ ฉ.ม., อิ. เกนจิ น ทิสฺสติ ๔ ฉ.ม., อิ. ภชาเปตฺวา สติ. โลเกติ ๑- ปเทน ปริคฺคหิตกายาทโยว จตฺตาโร เจเต สติปฏฺฐานา โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกา กถิตาติ เวทิตพฺพา.
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[205] Idamatthaṃ bhante brahmā sanaṅkumāro abhāsittha . Idamatthaṃ bhante brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi taṃ kiṃ maññanti bhonto devā tāvatiṃsā yāva supaññattāpīme tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā kusalassādhigamāya katame cattāro idha bho bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati sammā vippasīdati. {205.1} So tattha sammāsamāhito sammāvippasanno bahiddhā parakāye ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti . ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati sammā vippasīdati . so tattha sammāsamāhito sammāvippasanno bahiddhā paravedanāsu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti . ajjhattaṃ citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ajjhattaṃ citte cittānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati sammā vippasīdati . so tattha sammāsamāhito sammāvippasanno bahiddhā paracitte ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti . Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati sammā vippasīdati . so tattha sammāsamāhito sammāvippasanno bahiddhā paradhammesu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti . ime kho bho tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāyāti.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
สตฺตสมาธิปริกฺขารวณฺณนา
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[206] Idamatthaṃ bhante brahmā sanaṅkumāro abhāsittha . Idamatthaṃ bhante brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi taṃ kiṃ maññanti bhonto devā tāvatiṃsā yāva supaññattāpīme tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta samādhiparikkhārā sammāsamādhissa bhāvanāya sammāsamādhissa pāripūriyā katame satta sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati. {206.1} Yā kho bho imehi sattahaṅgehi cittassa ekaggatā parikkhatā ayaṃ vuccati bho ariyo sammāsamādhi saupaniso itipi saparikkhāro itipi sammādiṭṭhissa bho sammāsaṅkappo pahoti sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti sammāvācassa sammākammanto pahoti sammākammantassa sammāājīvo pahoti sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti sammāvāyāmassa sammāsati Pahoti sammāsatissa sammāsamādhi pahoti sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti sammāñāṇassa sammāvimutti pahoti . Yañhi taṃ bho sammāvadamāno vadeyya svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti apārutā te amatassa dvārāti . Idameva taṃ sammāsambuddhe aveccappasādena samannāgataṃ sammāvadamāno vadeyya svākkhāto hi [4]- bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā te amatassa dvārāti. {206.2} Ye hi keci bho buddhe aveccappasādena samannāgatā dhamme aveccappasādena samannāgatā saṅghe aveccappasādena samannāgatā ariyakantehi sīlehi samannāgatā . ye cime opapātikā dhamme vinītā sātirekāni catuvīsatisatasahassāni māgadhikā paricārakā abbhatītā kālakatā tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā . atthi cevettha sakadāgāmino athāyaṃ itarā pajā puññabhāgāti mama no saṅkhātuṃ [7]- sakkomi musāvādassa ottappanti.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๙๐] สมาธิปริกฺขาราติ เอตฺถ ตโย ปริกฺขารา. "รโถ สีลปริกฺขาโร ๒- ฌานกฺโข จกฺกวีริโย"ติ ๓- หิ เอตฺถ อลงฺกาโร ปริกฺขาโร นาม. "สตฺตหิ นครปริกฺขาเรหิ สุปริกฺขิตฺตํ ๔- โหตี"ติ ๕- เอตฺถ ปริวาโร ปริกฺขาโร นาม. "คิลานปจจยชีวิตปริกฺขาโร"ติ ๖- เอตฺถ สมฺภาโร ปริกฺขาโร นาม. อิธ ปน ปริวารปริกฺขารวเสน "สตฺต สมาธิปริกฺขารา"ติ วุตฺตํ. ปริกฺขตาติ ปริวาริกา. ๗- อยํ วุจฺจติ โภ อริโย สมฺมาสมาธีติ อยํ สตฺตหิ รตเนหิ ปริวุโต จกฺกวตฺตี วิย สตฺตหิ องฺเคหิ ปริวุโต "อริโย สมฺมาสมาธี"ติ วุจฺจติ. สอุปนิโส อิติปีติ สอุปนิสฺสโย อิติปิ วุจฺจติ, สปริวาโรเยวาติ วุตฺตํ โหติ. สมฺมาทิฏฺฐิสฺสาติ สมฺมาทิฏฺฐิยํ ฐิตสฺส. สมฺมาสงฺกปฺโป ปโหตีติ สมฺมาสงฺกปฺโป ปวตฺตติ. เอส นโย สพฺพปเทสุ. อยํ ปนตฺโถ มคฺควเสนปิ ผลวเสนปิ เวทิตพฺโพ. กถํ? มคฺคสมฺมาทิฏฺฐิยํ ฐิตสฺส มคฺคสมฺมาสงฺกปฺโป ปโหติ ฯเปฯ มคฺคญาเณ ฐิตสฺส มคฺควิมุตฺติ ปโหติ. ตถา ผลสมฺมาทิฏฺฐิยํ ฐิตสฺส ผลสมฺมาสงฺกปฺโป ปโหติ ฯเปฯ ผลสมฺมาญาเณ ฐิตสฺส ผลวิมุตฺติ ปโหตีติ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
สฺวากฺขาโตติ อาทีนิ วิสุทฺธิมคฺเค วณฺณิตานิ. อปารุตาติ วิวฏา. อมตสฺสาติ นิพฺพานสฺส. ทฺวาราติ ปเวสนมคฺคา. อเวจฺจปฺปสาเทนาติ อจลปฺปสาเทน. ธมฺเม วินีตาติ ธมฺมนิยาเมน ๘- นิยตา. ๘- อถายํ อิตรา ปชาติ อนาคามิโน สนฺธายาห, อนาคามิโน จ อตฺถีติ วุตฺตํ โหติ. ปุญฺญภาคาติ ปุญฺญโกฏฺฐาเสน นิพฺพตฺตา. โอตฺตปฺปนฺติ ๙- โอตฺตปฺปมาโน. ๙- เตน กทาจิ นาม มุสา อสฺสาติ มุสาวาทภเยน สงฺขาตุํ น สกฺโกมิ, น ปน มม สงฺขาตุํ พลํ นตฺถีติ ทีเปติ.