อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@ วฏฺฏตีติ ๔ ฉ.ม.,อิ. เอกทิวเสเนว ๕ ฉ.ม.,อิ. กหาปนาทิวเสน

บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[256] Itiha sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi issāmacchariyaṃ pana mārisa kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ kismiṃ hi sati issāmacchariyaṃ hoti kismiṃ hi asati issāmacchariyaṃ na hotīti. {256.1} Issāmacchariyaṃ kho devānaminda piyāppiyanidānaṃ piyāppiyasamudayaṃ piyāppiyajātikaṃ piyāppiyapabhavaṃ piyāppiye sati issāmacchariyaṃ hoti piyāppiye asati issāmacchariyaṃ na hotīti. {256.2} Piyāppiyaṃ pana mārisa kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ kismiṃ sati piyāppiyaṃ hoti kismiṃ asati piyāppiyaṃ na hotīti. Piyāppiyaṃ kho devānaminda chandanidānaṃ chandasamudayaṃ chandajātikaṃ chandapabhavaṃ chande sati piyāppiyaṃ hoti chande asati piyāppiyaṃ na hotīti. {256.3} Chando pana mārisa kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo kismiṃ sati Chando hoti kismiṃ asati chando na hotīti . chando kho devānaminda vitakkanidāno vitakkasamudayo vitakkajātiko vitakkapabhavo vitakke sati chando hoti vitakke asati chando na hotīti. {256.4} Vitakko pana mārisa kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo kismiṃ sati vitakko hoti kismiṃ asati vitakko na hotīti . Vitakko kho devānaminda papañcasaññāsaṅkhānidāno papañcasaññāsaṅkhāsamudayo papañcasaññāsaṅkhājātiko papañcasaññāsaṅkhāpabhavo papañcasaññāsaṅkhāya sati vitakko hoti papañcasaññāsaṅkhāya asati vitakko na hotīti.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๖ ฉ.ม., อิ. กริสฺสนฺติ. กเรยฺยาถาติ. อถ ราชา "อยํ มยฺหํ มหารวํ รวตี"ติ สทฺทหิตฺวา "เตนหิ คจฺฉ ตฺวเมว เน อาเนหี"ติ พลํ ทตฺวา เปเสสิ. โส คนฺตฺวา ทิวสํ อรญฺเญ กมฺมํ กตฺวา สายมาสํ ภุญฺชิตฺวา คามมชฺเฌ นิสีทิตฺวา "เสฺว กึ กมฺมํ กริสฺสาม, กึ มคฺคํ สมํ กโรม, โปกฺขรณึ ขณาม, เสตุํ พนฺธามา"ติ มนฺตยมาเนเยว เต ปริวาเรตฺวา "มา ผนฺทิตฺถ, รญฺโญ อาณา"ติ พนฺธิตฺวา ปายาสิ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อถ โข เนสํ อิตฺถิโย "สามิกา กิร โว `ราชาปราชิกา โจรา'ติ พนฺธิตฺวา นียนฺตี"ติ สุตฺวา "อติจิเรน กูฏา เอเต `ปุญฺญกมฺมํ กโรมา'ติ ทิวเส ทิวเส อรญฺญเมว ๑- คจฺฉนฺติ, สพฺพกมฺมนฺตา ปริหีนา, เคเห น กิญฺจิ วฑฺฒติ, สุฏฺฐุ พนฺธา สุฏฺฐุ คหิตา"ติ วทึสุ. คามโภชโกปิ เต เนตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสิ. ราชา อนุปปริกฺขิตฺวาเยว "หตฺถินา มทฺทาเปถา"ติ อาห. เตสุ นียมาเนสุ มโฆ อิตเร อาห "โภ สกฺขิสฺสถ มม วจนํ กาตุนฺ"ติ. ตว วจนํ กโรนฺตาเยวมฺหา อิมํ ภยํ ปตฺตา เอวํ สนฺเตปิ ตว วจนํ กโรม, ภณ โภ กึ กโรมาติ. เอถ ๒- โภ วฏฺเฏ จรนฺตานํ นาม นิพนฺธํ เอตํ, กึ ปน ตุเมฺห โจราติ. น โจรมฺหาติ. อิมสฺส โลกสฺส สจฺจกิริยา นาม อวสฺสโย, ตสฺมา สพฺเพปิ "ยทิ อเมฺห โจรา หตฺถี มทฺทตุ, อถ น โจรา มา มทฺทตู"ติ สจฺจกิริยํ กโรถาติ. เต ตถา อกํสุ. หตฺถี อุปคนฺตุํปิ น สกฺโกติ, วิรวนฺโต ปลายติ, หตฺถึ ตุตฺตโตมรงฺกุเสหิ โกฏฺเฏนฺตาปิ อุปเนตุํ น สกฺโกนฺติ. "หตฺถึ อุปเนตุํ น สกฺโกมา"ติ รญฺโญ อาโรเจสุํ. เตนหิ เตสํ อุปริ กเฏน ปฏิจฺฉาเทตฺวา มทฺทาเปถาติ. อุปริ กเฏ ทินฺเน ทฺวิคุณรวํ ๓- วิรวนฺโต ปลายติ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ราชา สุตฺวา เปสุญฺญการกํ ปกฺโกสาเปตฺวา อาห "ตาต หตฺถี มทฺทิตุํ น อิจฺฉตี"ติ. อาม เทว เชฏฺฐกมาณโว มนฺตํ ชานาติ, มนฺตสฺเสเวส อานุภาโวติ. ราชา ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา "มนฺโต กิร เต อตฺถี"ติ ปุจฺฉิ. นตฺถิ เทว มยฺหํ มนฺโต, สจฺจกิริยํ ปน มยํ กริมฺหา "ยทิ อเมฺห รญฺโญ โจรา มทฺทตุ, อถ น โจรา มา มทฺทตู"ติ. สจฺจกิริยาย โน เอส อานุภาโวติ. กึ ปน ตาต

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๕๒๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. สักกปัญหสูตร”