@๓ ฉ.ม. อนุสฺสติฏฺฐานวเสน ๔ ฉ.ม., อิ. ปชานาตีติ

ตตฺถ อภินิวิฏฺฐอุเปกฺขาสุปิ สวิตกฺกสวิจารโต อวิตกฺกาวิจารา ปณีตตรา. สวิตกฺกสวิจารอุเปกฺขาวิปสฺสนาโตปิ อวิตกฺกาวิจารอุเปกฺขาวิปสฺสนา ปณีตตรา. สวิตกฺกสวิจารุเปกฺขาผลสมาปตฺติโตปิ อวิตกฺกาวิจารุเปกฺขาผลสมาปตฺติเยว ปณีตตรา. เตนาห ภควา "เย อวิตกฺเก อวิจาเร เต ปณีตตเร"ติ.

[๓๖๓] เอวํ ปฏิปนฺโน โข เทวานมินฺท ภิกฺขุ ปปญฺจสญฺญาสงฺขา- นิโรธสารุปฺปคามินึ ปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหตีติ ภควา อรหตฺตนิกูเฏน เทสนํ นิฏฺฐเปสิ. สกฺโก ปน โสตาปตฺติผลํ ปตฺโต. พุทฺธานํ หิ อชฺฌาสโย หีโน น โหติ, อุกฺกฏฺโฐว โหติ. เอกสฺสปิ พหุนฺนํปิ ธมฺมํ เทเสนฺตา อรหตฺเตเนว กูฏํ คณฺหนฺติ. สตฺตา ปน อตฺตโน อนุรูเป อุปนิสฺสเย ฐิตา. เกจิ โสตาปนฺนา โหนฺติ, เกจิ สกทาคามิโน, เกจิ อนาคามิโน, เกจิ อรหนฺโต. ราชา วิย หิ ภควา. ราชกุมารา วิย เวเนยฺยา. ยถา หิ ราชา โภชนกาเล อตฺตโน ปมาเณน ปิณฺฑํ อุทฺธริตฺวา ราชกุมารานํ อุปเนติ, เต ตโต อตฺตโน มุขปฺปมาเณเนว กพฬํ กโรนฺติ, เอวํ ภควา อตฺตโน อชฺฌาสยานุรูปาย เทสนาย อรหตฺเตเนว กูฏํ คณฺหาติ. เวเนยฺยา อตฺตโน อุปนิสฺสยปฺปมาเณน ตโต โสตาปตฺติผลํ ๑- วา สกทาคามิอนาคามิอรหตตฺผลเมว วา คณฺหนฺติ.

สกฺโก ปน โสตาปนฺโนว ๒- หุตฺวา ภควโต ปุรโตเยว จวิตฺวา ตรุณสกฺโก หุตฺวา นิพฺพตฺติ, เทวตานํ หิ จวมานานํ อตฺตภาวสฺส คตาคตฏฺฐานํ นาม น ปญฺญายติ, ทีปสิขาปคมนํ วิย โหติ. ตสฺมา เสสเทวตา น ชานึสุ. สกฺโก ปน สยํ จุตตฺตา ภควา จ อปฏิหตญาณตฺตาติ ๓- เทฺวว ชนา ชานึสุ. อถ สกฺโก จินฺเตสิ "มยฺหํ หิ ภควตา ตีสุ ฐาเนสุ นิพฺพตฺตกผลเมว กถิตํ, อยญฺจ ปน มคฺโค วา ผลํ วา สกุณิกาย วิย อุปฺปติตฺวา คเหตุํ น สกฺกา, อาคมียปุพฺพภาคปฏิปทายสฺส ภวิตพฺพํ. หนฺทาหํ อุปริ ขีณาสวสฺเสว ปุพฺพภาคปฏิปทํ ปุจฺฉิสฺสามี"ติ.