[189] Assosi kho āyasmā ānando bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālakate upapattīsu byākaroti kāsīkosalesu vajjīmallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu macchasurasenesu asu amutra upapanno asu amutra upapanno paropaññāsā nādikiyā paricārakā abbhatītā kālakatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā sādhikā navuti nādikiyā paricārakā abbhatītā kālakatā tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti sātirekāni pañcasatāni nādikiyā paricārakā abbhatītā kālakatā tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanāti tena ca nādikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ Pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhāveyyākaraṇaṃ sutvāti. {189.1} Athakho āyasmato ānandassa etadahosi ime kho panāpi ahesuṃ māgadhikā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālakatā suññā maññe aṅgamagadhā māgadhikehi paricārakehi abbhatītehi kālakatehi tena kho panāpi ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrīkārino te abbhatītā kālakatā bhagavatā abyākatā tesaṃpissa sādhu veyyākaraṇaṃ bahujano pasīdeyya tato gaccheyya sugatiṃ ayaṃ kho panāpi ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca apissudaṃ manussā kittiyamānarūpā viharanti {189.2} evaṃ so no dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālakato evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsukaṃ viharimhāti so kho panāpi ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrīkārī apissudaṃ manussā evamāhaṃsu yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittiyamānarūpo kālakatoti so abbhatīto kālakato bhagavatā abyākato tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ bahujano pasīdeyya tato gaccheyya sugatiṃ bhagavato kho pana sambodhi māgadhesu yattha kho pana bhagavato sambodhi māgadhesu kathaṃ tatra Bhagavā māgadhike paricārake abbhatīte kālakate upapattīsu na byākareyya bhagavā ce kho pana māgadhike paricārake abbhatīte kālakate upapattīsu na byākareyya ninnamanā tenassu māgadhikā paricārakā yena kho panassu ninnamanā māgadhikā paricārakā kathante bhagavā na byākareyyāti. {189.3} Idamāyasmā ānando māgadhike paricārake ārabbha eko raho anuvicintetvā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca sutaṃ metaṃ bhante bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālakate upapattīsu byākaroti kāsīkosalesu vajjīmallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu macchasurasenesu asu amutra upapanno asu amutra upapanno paropaññāsā nādikiyā paricārakā abbhatītā kālakatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā sādhikā navuti nādikiyā paricārakā abbhatītā kālakatā tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti sātirekāni pañcasatāni nādikiyā paricārakā abbhatītā kālakatā tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā Sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanāti tena ca nādikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhāveyyākaraṇaṃ sutvā ime kho panāpi bhante ahesuṃ māgadhikā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālakatā suññā maññe aṅgamagadhā māgadhikehi paricārakehi abbhatītehi kālakatehi tena kho panāpi bhante ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrīkārino te abbhatītā kālakatā bhagavatā abyākatā tesaṃpissa sādhu veyyākaraṇaṃ bahujano pasīdeyya tato gaccheyya sugatiṃ {189.4} ayaṃ kho panāpi bhante ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca apissudaṃ manussā kittiyamānarūpā viharanti evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālakato evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsukaṃ viharimhāti so kho panāpi bhante ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrīkārī apissudaṃ manussā evamāhaṃsu yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittiyamānarūpo kālakatoti so abbhatīto kālakato bhagavatā abyākato tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ bahujano pasīdeyya tato gaccheyya sugatiṃ bhagavato kho pana bhante sambodhi māgadhesu yattha kho Pana bhante bhagavato sambodhi māgadhesu kathaṃ tatra bhagavā māgadhike paricārake abbhatīte kālakate upapattīsu na byākareyya bhagavā ce kho pana bhante māgadhike paricārake abbhatīte kālakate upapattīsu na byākareyya ninnamanā tenassu māgadhikā paricārakā yena kho panassu ninnamanā māgadhikā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyāti . idamāyasmā ānando māgadhike paricārake ārabbha bhagavato sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

[190] Athakho bhagavā acirapakkante āyasmante ānande pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaraṃ ādāya nādikaṃ piṇḍāya pāvisi nādike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhike paricārake ārabbha aṭṭhikatvā manasikatvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā paññatte āsane nisīdi gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyāti . addasā kho bhagavā māgadhike paricārake yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā . Athakho bhagavā sāyaṇhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito giñjakāvasathā nikkhamitvā vihāracchāyāyaṃ paññatte āsane nisīdi.