อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ภาษาไทย ฉบับหลวง
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๙-๙ ฉ.ม., อิ. ว สทฺโท น ทิสสติ. ๑๐ ฉ.ม. สาวกยุคปริจฺเฉเท. รุกฺขสฺส มูเล จตุมคฺคญาณสงฺขาตํ โพธึ พุทฺธา ปฏิวิชฺฌนฺติ, โส โส โพธีติ วุจฺจติ. อยํ โพธิปริจฺเฉโท นาม.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
สาวกยุคปริจฺเฉทวณฺณนา
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๙] สาวกยุคปริจฺเฉเท ปน ขณฺฑติสฺสนฺติ ขณฺโฑ จ ติสฺโส จ. เตสุ ขณฺโฑ เอกปิติโก กนิฏฺฐภาตา, ติสฺโส ปุโรหิตปุตฺโต. ขณฺโฑ ปญฺญาปารมิยา มตฺถกํ ปตฺโต, ติสฺโส สมาธิปารมิยา. อคฺคนฺติ ฐเปตฺวา วิปสฺสึ ภควนฺตํ อวเสเสหิ สทฺธึ อสทิสคุณตาย อุตฺตมํ. ภทฺทยุคนฺติ อคฺคตาเยว ภทฺทยุคํ. อภิภูสมฺภวนฺติ อภิภู จ สมฺภโว จ. เตสุ อภิภู ปญฺญาปารมิยา มตฺถกํ ปตฺโต สิขินา ภควตา สทฺธึ อรุณวติโต พฺรหฺมโลกํ คนฺตฺวา พฺรหฺมปริสาย วิวิธานิ ปาฏิหาริยานิ ทสฺเสนฺโต ธมฺมํ เทเสตฺวา ทสสหสฺสีโลกธาตุํ อนฺธกาเรน ผริตฺวา "กึ อิทนฺ"ติ สญฺชาตสํเวคานํ โอภาสํ ผริตฺวา "สพฺเพ เม รูปญฺจ ปสฺสนฺตุ สทฺทญฺจ สุณนฺตู"ติ อธิฏฺฐหิตฺวา "อารภถา"ติ ๑- คาถาทฺวยํ ๒- ภณนฺโต สทฺทํ สาเวติ. สมฺภโว สมาธิปารมิยา มตฺถกํ ปตฺโต อโหสิ.
ภาษาไทย ฉบับหลวง
[๙] ดูกรภิกษุทั้งหลาย พระราชาพระนามว่าพันธุมา เป็นพระชนก พระเทวีพระนามว่า พันธุมดี เป็นพระชนนีบังเกิดเกล้าของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่า วิปัสสี พระนครชื่อว่าพันธุมดีได้เป็นราชธานีของพระเจ้าพันธุมา พระราชาพระนามว่าอรุณะ เป็นพระชนก พระเทวีพระนามว่าปภาวดี เป็นพระชนนีบังเกิดเกล้าของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมา สัมพุทธเจ้า พระนามว่า สิขี พระนครชื่อว่าอรุณวดี ได้เป็นราชธานีของพระเจ้าอรุณะ พระราชา พระนามว่าสุปปตีตะ เป็นพระชนก พระเทวีพระนามว่ายสวดี เป็นพระชนนีบังเกิดเกล้า ของ พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่าเวสสภู พระนครชื่อว่า อโนมะ ได้เป็น ราชธานีของพระเจ้าสุปปตีตะ พราหมณ์ชื่อว่าอัคคิทัตตะ เป็น พระชนก พราหมณีชื่อว่าวิสาขา เป็นพระชนนีบังเกิดเกล้าของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่ากกุสันธะ ภิกษุ ทั้งหลาย ก็พระราชาพระนามว่าเขมะ ได้มีแล้วโดยสมัยนั้นแล พระนครชื่อว่าเขมวดี ได้เป็น ราชธานีของพระเจ้าเขมะ พราหมณ์ชื่อว่ายัญญทัตตะ เป็นพระชนก พราหมณีชื่อว่าอุตตรา เป็นพระชนนีบังเกิดเกล้าของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่าโกนาคมนะ ก็ พระราชาพระนามว่าโสภะ ได้มีแล้วโดยสมัยนั้นแล พระนครชื่อว่าโสภวดี ได้เป็นราชธานีของ พระเจ้าโสภะ พราหมณ์ชื่อว่าพรหมทัตตะ เป็น พระชนก พราหมณีชื่อธนวดี เป็นพระชนนี บังเกิดเกล้าของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่ากัสสปะ ก็พระราชาพระนามว่ากิงกี ได้มีแล้ว โดยสมัยนั้นแล พระนครชื่อว่าพาราณสี ได้เป็นราชธานีของพระเจ้ากิงกี ดูกร ภิกษุทั้งหลาย พระราชาพระนามว่าสุทโธทนะ เป็นพระชนก พระเทวีพระนามว่า มายา เป็นพระ ชนนีบังเกิดเกล้าของเราในบัดนี้ พระนครชื่อว่า กบิลพัสดุ์ ได้เป็นราชธานีของพระเจ้าสุทโธทนะ พระผู้มีพระภาคตรัสดั่งนี้แล้วเสด็จลุกจากอาสนะ เสด็จเข้าพระวิหาร ฯ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
โสณุตฺตรนฺติ โสโณ จ อุตฺตโร จ. เตสุ ๓- โสโณ ปญฺญาปารมึ ปารมึ ปตฺโต, อุตฺตโร สมาธิปารมึ ปตฺโต. ๔- วิธูรสญฺชีวนฺติ วิธูโร จ สญฺชีโว จ. เตสุ วิธูโร ปญฺญาปารมึ ปตฺโต. ๔- สญฺชีโว สมาธิปารมึ ปตฺโต สมาปชฺชนพหุโล รตุติฏฺฐานทิวาฏฺฐานกุฏิเลณมณฺฑปาทีสุ สมาปตฺติพเลน วายมนฺโต. ๕- เอกทิวสํ อรญฺเญ นิโรธํ สมาปชฺชิ. อถ นํ วนกมฺมิกาทโย "มโต"ติ สลฺลกฺเขตฺวา ฌาเปสุํ. โส ยถาปริจฺเฉเทน สมาปตฺติโต วุฏฺฐาย จีวรานิ ปปฺโผเฏตฺวา คามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. ตทุปาทาเยว นํ "สญฺชีโว"ติ สญฺชานึสุ. ภิยฺโยสุตฺตรนฺติ ภิยฺโยโส จ อุตฺตโร จ. เตสุ ภิยฺโยโส ปญฺญาย, อุตฺตโร สมาธินา อคฺโค อโหสิ. ติสฺสภารทฺวาชนฺติ ติสฺโส จ ภารทฺวาโช จ. เตสุ ติสฺโส ปญฺญาปารมึ ปตฺโต, ภารทฺวาโช สมาธิปารมึ ปตฺโต อโหสิ. สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานนฺติ สาริปุตฺโต จ