อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ภาษาไทย ฉบับหลวง
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ตตฺถ ราหุลภทฺเท ตาว ชาเต ปณฺณํ อาหริตฺวา มหาปุริสสฺส หตฺเถ ฐปยึสุ. อถสฺส ตาวเทว สกลสรีรํ โขเภตฺวา ปุตฺตสิเนโห อฏฺฐาสิ. โส จินฺเตสิ "เอกสฺมึ ตาว ชาเต เอวรูโป ปุตฺตสิเนโห, ปโรสหสฺสํ กิร เม ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ, เตสุ เอเกกสฺมึ ชาเต อิมํ สิเนหพนฺธนํ เอวํ วฑฺฒนฺตํ ทุพฺภิชฺชํ ภวิสฺสตีติ ๑- ราหุโล ชาโต พนฺธนํ ชาตนฺ"ติ อาห. ตํทิวสเมว จ รชฺชํ ปหาย นิกฺขนฺโต. เอส นโย สพฺเพสํ ปุตฺตุปฺปตฺติยนฺติ. อยํ ปุตฺตปริจฺเฉโท.
ภาษาไทย ฉบับหลวง
[๑๓] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมดามีอยู่ดังนี้ เมื่อใดพระโพธิสัตว์จุติจาก ชั้นดุสิต เสด็จ ลงสู่พระครรภ์ของพระมารดา เมื่อนั้นในโลกพร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์เทวดาและมนุษย์ แสง สว่างอันยิ่งไม่มีประมาณปรากฎในโลก ล่วงเทวานุภาพ ของเทวดาทั้งหลาย ช่องว่าง ซึ่งอยู่ที่สุดโลก มิได้ถูกอะไรปกปิดไว้ ที่มืดมิดก็ดี สถานที่ที่พระจันทร์ และ พระอาทิตย์เหล่านี้ ซึ่งมีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากปานนี้ส่องแสงไปไม่ถึงก็ดี ในที่ ทั้งสอง ชนิดนั้น แสงสว่างอันยิ่งไม่มีประมาณ ย่อมปรากฎล่วงเทวานุภาพของเทวดา ทั้งหลาย ถึงสัตว์ ทั้งหลายที่เกิดในสถานที่เหล่านั้นก็จำกันและกันได้ ด้วยแสงนั้น ว่า พ่อเฮ้ย ได้ยินว่า ถึงสัตว์ พวกอื่นที่เกิดในนี้ก็มีอยู่เหมือนกัน ทั้งหมื่นโลก ธาตุนี้ ย่อมหวั่นไหว สะเทื้อนสะท้าน ทั้ง แสงสว่างอันยิ่งไม่มีประมาณย่อมปรากฎในโลกล่วงเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลาย ข้อนี้เป็น ธรรมดาในเรื่องนี้ ฯ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
สุตฺตนา ๒- สพฺพกามา จ, สุจิตฺตา อถ โรจนี ๓-
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
รุจฺจตินี ๔- สุนนฺทา จ พิมฺพา ภวติ สตฺตมาติ เอตา เตสํ สตฺตนฺนํปิ ปุตฺตานํ มาตโร อเหสุํ. พิมฺพา เทวี ปน ราหุลกุมาเร ชาเต ราหุลมาตาติ ปญฺญายิตฺถ. อยํ ภริยาปริจฺเฉโท.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
วิปสฺสี กกุสนฺโธติ อิเม ปน เทฺว โพธิสตฺตา ปยุตฺตอาชญฺญรถํ อารุยฺห มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขมึสุ. สิขี โกนาคมโนติ อิเม เทฺว หตฺถิกฺขนฺธวรคตา หุตฺวา นิกฺขมึสุ. เวสฺสภู โพธิสตฺโต ๕- สุวณฺณสีวิกาย นิสีทิตฺวา นิกฺขมิ. กสฺสโป อุปริปาสาทมหาตเล นิสินฺโนว อานาปานจตุตฺถชฺฌานํ นิพฺพตฺเตตฺวา ฌานา วุฏฺฐาย ตํ ฌานํ ปาทกํ กตฺวา "ปาสาโท คนฺตฺวา ๖- โพธิมณฺเฑ โอตรตู"ติ อธิฏฺฐาสิ. ปาสาโท อากาเสน คนฺตฺวา โพธิมณฺเฑ โอตริ. มหาปุริโสปิ ตโต โอตริตฺวา ภูมิยํ ฐตฺวา "ปาสาโท ยถาฐาเนเยว ปติฏฺฐตู"ติ จินฺเตสิ. โส ยถาฐาเน ปติฏฺฐาสิ. มหาปุริโสปิ สตฺต ทิวสานิ ปธานํ อนุยุญฺชิตฺวา โพธิปลฺลงฺเก นิสีทิตฺวา สพฺพญฺญุตญาณํ ๗- ปฏิวิชฺฌิ. อมฺหากํ ปน โพธิสตฺโต กณฺฐกมารุยฺห ๘- นิกฺขนฺโตติ. อยํ ยานปริจฺเฉโท.