อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๓ ฉ.ม., อิ. ปรินิพฺพายิสฺสามิจฺเจว ๔ ฉ.ม. อตฺตโน กโรนฺโต สมฺมา วิหรติ นาม. เอส นโย เสสมคฺคฏฺเฐสุ. โสตาปตฺติมคฺคตฺถาย อารทฺธวิปสฺสโก อตฺตนา ปคุณํ กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา อญฺญํปิ โสตาปตฺติมคฺคตฺถาย อารทฺธวิปสฺสกํ กโรนฺโต สมฺมา วิหรติ นาม. เอส นโย เสสมคฺคตฺถาย อารทฺธวิปสฺสเกสุ. อิทํ สนฺธายาห "สมฺมา วิหเรยฺยุนฺ"ติ. อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสาติ นฬวนํ สรวนํ วิย นิรนฺตโร อสฺส.

ภาษาไทย ฉบับหลวง

[๑๔๑] ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกท่านพระอานนท์มารับสั่งว่า ดูกรอานนท์ บางทีพวกเธอจะพึงมีความคิดอย่างนี้ว่า ปาพจน์มีพระศาสดาล่วงแล้ว พระศาสดาของพวกเราไม่มี ก็ข้อนี้ พวกเธอไม่พึงเห็นอย่างนั้น ธรรมและวินัยอันใด เราแสดงแล้ว บัญญัติแล้วแก่พวกเธอ ธรรมและวินัยอันนั้น จักเป็น ศาสดาของพวกเธอ โดยกาลล่วงไปแห่งเรา ดูกรอานนท์ บัดนี้ พวกภิกษุยัง เรียกกันและกันด้วยวาทะว่า อาวุโส ฉันใด โดยกาลล่วงไปแห่งเรา ไม่ควรเรียกกัน ฉันนั้น ภิกษุผู้แก่กว่า พึงเรียกภิกษุผู้อ่อนกว่า โดยชื่อหรือโคตร หรือโดยวาทะว่า อาวุโส แต่ ภิกษุผู้อ่อนกว่าพึงเรียกภิกษุผู้แก่กว่าว่า ภันเต หรืออายัสมา ดูกรอานนท์ โดยล่วงไปแห่งเรา สงฆ์จำนงอยู่ ก็จงถอนสิกขาบทเล็กน้อยเสียบ้างได้ โดยล่วงไป แห่งเรา พึงลงพรหมทัณฑ์แก่ ฉันนภิกษุ ท่านพระอานนท์กราบทูลถามว่า ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ก็พรหมทัณฑ์เป็นไฉน พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ดูกรอานนท์ ฉันนภิกษุพึงพูดได้ตามที่ตนปรารถนา ภิกษุทั้งหลาย ไม่พึงว่า ไม่พึงกล่าว ไม่พึง สั่งสอน ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

เอกูนตึโส วยสาติ วเยน เอกูนตึสวสฺโส หุตฺวา. ยํ ปพฺพชินฺติ เอตฺถ ยนฺติ นิปาตมตฺตํ. กึกุสลานุเอสีติ "กึกุสลนฺ"ติ อนุเอสนฺโต ปริเยสนฺโต. ตตฺถ "กึกุสลนฺ"ติ สพฺพญฺญุตญาณํ อธิปฺเปตํ, ตํ คเวสนฺโตติ อตฺโถ. ยโต อหนฺติ ยโต ปฏฺฐาย อหํ ปพฺพชิโต, เอตฺถนฺตเร สมาธิกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ โหนฺตีติ ทสฺเสติ. ญายสฺส ธมฺมสฺสาติ อริยมคฺคธมฺมสฺส. ปเทสวตฺตีติ ปเทเส วิปสฺสนามคฺเคปิ วตฺเตนฺโต. อิโต พหิทฺธาติ มม สาสนโต พหิทฺธา. สมโณปิ นตฺถีติ ปเทสวตฺติวิปสฺสโกปิ นตฺถิ, ปฐมสมโณ โสตาปนฺโนปิ นตฺถีติ วุตฺตํ โหติ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๒๑๕] เย เอตฺถาติ เย ตุเมฺห เอตฺถ สาสเน สตฺถารา สมฺมุขา อนฺเตวาสิกาภิเสเกน อภิสิตฺตา, เตสํ เต ลาภา เตสํ เต สุลทฺธนฺติ. พาหิรสมเย กิร ยํ อนฺเตวาสิกํ อาจริโย "อิมํ ปพฺพาเชหิ, อิมํ โอวท, อิมํ อนุสาสา"ติ วทติ, โส เตน อตฺตโน ฐาเน ฐปิโต โหติ, ตสฺมา ตสฺส "อิมํ ปพฺพาเชหิ, อิมํ โอวท, อิมํ อนุสาสา"ติ อิเม ลาภา โหนฺติ. เถรํปิ สุภทฺโท ตเมว พาหิรสมยํ คเหตฺวา เอวมาห.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อลตฺถ โขติ กถํ อลตฺถ? เถโร กิร ตํ เอกมนฺตํ เนตฺวา อุทกตุมฺพโต ปานีเยน สีสํ เตเมตฺวา ตจปญฺจกกมฺมฏฺฐานํ กเถตฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาทาเปตฺวา สรณานิ ทตฺวา ภควโต สนฺติกํ อาเนสิ. ภควา อุปสมฺปาเทตฺวา กมฺมฏฺฐานํ อาจิกฺขิ. โส ตํ คเหตฺวา อุยฺยานสฺส เอกมนฺเต จงฺกมํ อธิฏฺฐาย ฆเฏนฺโต วายมนฺโต วิปสฺสนํ โสเธนฺโต ๑- สห ปฏิสมฺภิทาหิ

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๓๑๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาปรินิพพานสูตร”