นิมิตฺโตภาสกถาวณฺณนา

[๑๖๖] เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสีติ กทา ปาวิสิ? อุกฺกเวลโต ๕- นิกฺขมิตฺวา เวสาลีคตกาเล. ภควา กิร วุฏฺฐวสฺโส เวฬุวคามกา นิกฺขมิตฺวา สาวตฺถึ คมิสฺสามีติ อาคตมคฺเคเนว ปฏินิวตฺตนฺโต อนุปุพฺเพน สาวตฺถึ ปตฺวา เชตวนํ ปาวิสิ,

ธมฺมเสนาปติ ภควโต วตฺตํ ทสฺเสตฺวา ทิวาฏฺฐานํ คโต. โส ตตฺถ อนฺเตวาสิเกสุ วตฺตํ ทสฺเสตฺวา ปฏิกฺกนฺเตสุ ทิวาฏฺฐานํ สมฺมชฺชิตฺวา จมฺมกฺขณฺฑํ ปญฺญเปตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา ผลสมาปตฺตึ ปาวิสิ. อถสฺส ยถาปริจฺเฉเทน ตโต วุฏฺฐิตสฺส อยํ ปริวิตกฺโก อุทปาทิ "พุทฺธา นุ โข ปฐมํ ปรินิพฺพายนฺติ, อคฺคสาวกา นุ โข"ติ. ตโต "อคฺคสาวกา ปฐมนฺ"ติ ญตฺวา อตฺตโน อายุสงฺขารํ โอโลเกสิ. โส "สตฺตาหเมว อายุสงฺขารา เม ปวตฺติสฺสนฺตี"ติ ญตฺวา "กตฺถ ปรินิพฺพายิสฺสามี"ติ จินฺเตสิ. ตโต "ราหุโล ตาวตึเส ปรินิพฺพุโต, อญฺญาโกณฺฑญฺญตฺเถโร ๖- ฉทฺทนฺตทเห, อหํ กตฺถ ปรินิพฺพายิสฺสามี"ติ ปุนปฺปุนํ ๗- จินฺเตนฺโต มาตรํ อารพฺภ สตึ อุปฺปาเทสิ "มยฺหํ มาตา สตฺตนฺนํ อรหนฺตานํ มาตา หุตฺวาปิ พุทฺธธมฺมสํเฆสุ อปฺปสนฺนา, อตฺถิ นุ โข ตสฺสา อุปนิสฺสโย, นตฺถิ นุ โข"ติ อาวชฺเชตฺวา โสตาปตฺติมคฺคสฺส