อิมานิ ปน ปญฺจ ๑- ปุพฺพนิมิตฺตานิ ยถา โลเก มหาปุญฺญานํ ราชราชมหามตฺตาทีนํเยว อุกฺกาปาตภูมิจาลจนฺทคฺคาหาทินิมิตฺตานิ ปญฺญายนฺติ, น สพฺเพสํ, เอวเมว ๒- มเหสกฺขานํ เทวตานํเยว ปญฺญายนฺติ, น สพฺเพสํ. ยถา จ มนุสฺเสสุ ปุพฺพนิมิตฺตานิ นกฺขตฺตปาฐกาทโยว ชานนฺติ, น สพฺเพ, เอวํ ตานิปิ น สพฺพเทวตา ชานนฺติ, ปญฺฑิตาเอว ปน ชานนฺติ. ตตฺถ เย มนฺเทน กุสลกมฺเมน นิพฺพตฺตา เทวปุตฺตา, เต เตสุ อุปฺปนฺเนสุ "อิทานิ โก ชานาติ `กุหึ นิพฺพตฺติสฺสามา'ติ"ภายนฺติ. เย มหาปุญฺญา, เต "อเมฺหหิปิ ทินฺนทานํ, รกฺขิตสีลํ, ภาวิตภาวนํ อาคมฺม อุปริเทวโลเกสุ สมฺปตฺตึ อนุภวิสฺสามา"ติ น ภายนฺติ. วิปสฺสี โพธิสตฺโตปิ ตานิ ปุพฺพนิมิตฺตานิ ทิสฺวา "อิทานิ อนนฺตเร อตฺตภาเว พุทฺโธ ภวิสฺสามี"ติ น ๓- ภายิ. อถสฺส เตสุ นิมิตฺเตสุ ปาตุภูเตสุ ทสสหสฺสจกฺกวาฬเทวตา สนฺนิปติตฺวา "มาริส ตุเมฺหหิ ทส ปารมิโย ปูเรนฺเตหิ น สกฺกสมฺปตฺตึ น มารสมฺปตฺตึ น พฺรหฺมสมฺปตฺตึ น จกฺกวตฺติสมฺปตฺตึ ปฏฺเฐนฺเตหิ ปูริตา, โลกนิตฺถรณตฺถาย ปน พุทฺธตฺตํ ปฏฺฐยมาเนหิ ปูริตา. โส เต ๔- อิทานิ กาโล มาริส พุทฺธตฺตาย, สมโย มาริส พุทฺธตฺตายา"ติ ยาจนฺติ.

อถ มหาสตฺโต ตาสํ เทวตานํ ปฏิญฺญํ อทตฺวาว กาลทีปเทสกุล- ชเนตฺติอายุปริจฺเฉทวเสน ปญฺจมหาวิโลกนํ นาม วิโลเกสิ. ตตฺถ "กาโล นุโข, น กาโล"ติ ปฐมํ กาลํ วิโลเกสิ. ตตฺถ วสฺสสตสหสฺสโต อุทฺธํ วฑฺฒิตอายุกาโล กาโล นาม น โหติ. กสฺมา? ตทา หิ สตฺตานํ ชาติชรามรณานิ น ปญฺญายนฺติ, พุทฺธานํ จ ธมฺมเทสนา นาม ติลกฺขณวินิมุตฺตา นตฺถิ, เตสํ "ทุกขมนิจฺจมนตฺตา"ติ กเถนฺตานํ "กึ นาเมตํ กเถนฺตี"ติ เนว โสตุํ, น สทฺทหิตุํ มญฺญนฺติ, ตโต อภิสมโย น โหติ, ตสฺมึ อสติ อนิยฺยานิกํ สาสนํ โหติ. ตสฺมา โส อกาโล. วสฺสสตโต ปฏฺฐาย โอนอายุกาโลปิ กาโล น โหติ. กสฺมา? ตทา หิ สตฺตา อุสฺสนฺนกิเลสา โหนฺติ, อุสฺสนฺน กิเลสานญฺจ

@๓ ฉ.ม. น ภายติ. ๔ ฉ.ม., อิ.โว. ทินฺโน โอวาโท โอวาทฏฺฐาเน น ติฏฺฐติ, อุทเก ทณฺฑราชี วิย ขิปฺปํ วิคจฺฉติ. ตสฺมา โสปิ อกาโล. ๑- วสฺสสตสหสฺสโต ปฏฺฐาย เหฏฺฐา, วสฺสสตโต ปฏฺฐาย อุทฺธํ อายุกาโล กาโล นาม, ตทา จ อสีติวสฺสสหสฺสายุกา มนุสฺสา. อถ มหาสตฺโต "นิพฺพตฺติตพฺพกาโล"ติ กาลํ ปสฺสิ.