อถ เนสํ สปฺปายธมฺมเทสนํ อุปธารยนฺโต "ราคจริตานํ เทวานํ สมฺมาปริพฺพาชนียสุตฺตํ, กเถสฺสามิ, โทสจริตานํ กลหวิวาทสุตฺตํ, โมหจริตานํ มหาพฺยูหสุตฺตํ, วิตกฺกจริตานํ จูฬพฺยูหสุตฺตํ, สทฺธาจริตานํ ตุวฏฺฏกปฏิปทํ, พุทฺธิจริตานํ ปุราเภทสุตฺตํ กเถสฺสามี"ติ เทสนํ ววตฺถเปตฺวา ปุน ตํ ปริสํ มนสากาสิ "อตฺตชฺฌาสเยน นุโข ชาเนยฺย, ปรชฺฌาสเยน อตฺถุปฺปตฺติเกน

@๓ ฉ.ม. เอตฺตกา โทสจริตา, เอตฺตกา โมหจริตา"ติ ปุจฺฉาวสิเกนา"ติ. ๑- ตโต "ปุจฺฉาวเสน ชาเนยฺยา"ติ ญตฺวา "อตฺถิ นุโข โกจิ เทวตานํ อชฺฌาสยํ คเหตฺวา จริตวเสน ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ สมตฺโถ"ติ "เตสุ ปญฺจสเตสุปิ ภิกฺขูสุ เอโกปิ น สกฺโกตี"ติ อทฺทส. ตโต อสีติ มหาสาวเก เทฺว อคฺคสาวเก จ สมนฺนาหริตฺวา "เตปิ น สกฺโกนฺตี"ติ ทิสฺวา จินฺเตสิ "สเจ ปจฺเจกพุทฺโธ ภเวยฺย, สกฺกุเณยฺย นุโข"ติ. "โสปิ น สกฺกุเณยฺยา"ติ ญตฺวา "สกฺกสุยามาทีสุ โกจิ สกฺกุเณยฺยา"ติ สมนฺนาหริ. สเจปิ หิ เตสุ โกจิ สกฺกุเณยฺย, ตํ ปุจฺฉาเปตฺวา อตฺตนา วิสชฺเชยฺย, น ปน เตสุปิ โกจิ สกฺโกติ.

อถสฺส เอตทโหสิ "มาทิโส พุทฺโธเยว สกฺกุเณยฺย, อตฺถิ ปน กตฺถจิ อญฺโญ พุทฺโธ"ติ อนนฺตาสุ โลกธาตูสุ อนนฺตญาณํ ปตฺถริตฺวา โอโลเกนฺโต น อญฺญํ พุทฺธํ อทฺทส. อนจฺฉริยํ เจตํ, ยํ อิทานิ อตฺตนา สมํ น ปสฺเสยฺย, โส ชาตทิวเสปิ พฺรหฺมชาลวณฺณนายํ วุตฺตนเยน อตฺตนา สมํ อปสฺสนฺโต "อคฺโคหมสฺมิ โลกสฺสา"ติ อปฺปฏิวตฺติยํ สีหนาทํ นทิ. เอวํ อญฺญํ อตฺตนา สมํ อปสฺสิตฺวา จินฺเตสิ "สเจ อหํ ปุจฺฉิตฺวา สยเมว ๒- วิสชฺเชยฺยํ, เอวํเปตา เทวตา น สกฺขิสฺสนฺติ ปฏิวิชฺฌิตุํ. อญฺญสฺมึ ปน พุทฺเธเยว ปุจฺฉนฺเต มยิ จ. วิสชฺเชนฺเต อจฺเฉรกํ ภวิสฺสติ, สกฺขิสฺสนฺติ จ เทวตา ปฏิวิชฺฌิตุํ, ตสฺมา นิมฺมิตพุทฺธํ มาเปสฺสามี"ติ อภิญฺญาปาทกํ ฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย "ปตฺตจีวรคฺคหณํ อาโลกิตวิโลกิตํ สมฺมิญฺชิตปสาริตํ จ มม สทิสํเยว โหตู"ติ กามาวจรจิตฺเตหิ ปริกมฺมํ กตฺวา ปาจีนยุคนฺธรปริกฺเขปโต อุลฺลงฺฆมานํ จนฺทมณฺฑลํ ภินฺทิตฺวา นิกฺขมนฺตํ วิย รูปาวจรจิตฺเตน อธิฏฺฐาสิ.