@5 cha.Ma.,i. paṭivigacchanti 6 i. nivesanāni Bhikkhusaṃghaṃ nisīdāpetvā maṅgalaṃ vācessanti, atha mayaṃ sīlavantānaṃ dassanaṃ, dhammakathaṃ pañhāvisajjanaṃ anumodanañca sotuṃ labhissāma, manussā dānaṃ datvā amhākaṃ pattiṃ dassantī"ti.

Tāvatiṃsehīti yathā hi ekasmiṃ kule ekaṃ paṇḍitamanussaṃ, ekasmiṃ vā vihāre ekaṃ bahussutaṃ bhikkhuṃ upādāya "asukakule manussā paṇḍitā, asukavihāre bhikkhū bahussutā"ti saddo abbhuggacachati, evameva sakkaṃ devarājānaṃ vissakammañca devaputtaṃ upādāya "tāvatiṃsā paṇḍitā"ti saddo abbhuggato. Tenāha "tāvatiṃsehī"ti. Tāvatiṃsehi saddhiṃ mantetvā viya māpentīti attho.

Yāvatā ariyaṃ āyatananti yattakaṃ ariyamanussānaṃ osaraṇaṭṭhānaṃ nāma atthi. Yāvatā vaṇippathoti yattakaṃ vāṇijānaṃ ābhatabhaṇḍassa rāsivasena vā kayavikkayaṭṭhānaṃ nāma, vāṇijānaṃ vasanaṭṭhānaṃ vā atthi. Idaṃ agganagaranti tesaṃ ariyāyatanavaṇippathānaṃ idaṃ agganagaraṃ jeṭṭhakaṃ pāmokkhaṃ bhavissatīti. Puṭabhedananti bhaṇḍapuṭabhedanaṭṭhānaṃ, bhaṇḍabhaṇḍikānaṃ mocanaṭṭhānanti vuttaṃ hoti. Sakalajambūdīpe aladdhabhaṇḍaṃpi hi idheva labhissanti, aññattha vikkayena agacchantaṃpi ca idheva gamissati. Tasmā idhevapuṭaṃ bhindissatīti attho. Catūsu hi nagaradvāresu cattāri nagaramajjhe ekanti evaṃ divase divase pañca satasahassāni uṭṭhahissantīti dasseti.

Aggito vātiādīsu cakāraṭṭho vāsaddo, agginā ca udakena ca mithubhedena vā nassissatīti attho. Ekakoṭṭhāso agginā nassissati, nibbāpetuṃ na sakkhissanti. Ekaṃ gaṅgā gahetvā gamissati. Eko "iminā akathitaṃ amussa, amunā akathitaṃ imassā"ti vadantānaṃ pisuṇavācānaṃ vasena bhinnānaṃ manussānaṃ aññamaññabhedeneva nassissatīti attho. Iti vatvā bhagavā paccūsakāle gaṅgāya tīraṃ gantvā katamukhadhovano bhikkhācārakālaṃ āgamayamāno nisīdi.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๒๓๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาปรินิพพานสูตร”