Evarūpā upekkhā sevitabbāti evarūpā nekkhammasitaupekkhā sevitabbā. Nekkhammasitaupekkhā nāma "tattha katamā cha nekkhammasitā upekkhā. Rūpānaṃtve aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ `pubbe ceva rūpā etarahi ca, sabbe te rūpā aniccā, dukkhā vipariṇāmadhammā"ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato uppajjati upekkhā, yā evarūpā upekkhā, rūpaṃ sā ativattati. Tasmā sā upekkhā nekkhammasitāti vuccatī"ti evaṃ chasu dvāresu iṭṭhādiārammaṇe āpāthagate iṭṭhe arajjantassa aniṭṭhe adussantassa asamapekkhanena asammuyhantassa uppannā vipassanāñāṇasampayuttā upekkhā. Apica vedanāsabhāgā tatramajjhattupekkhāpi ettha upekkhāva. Tasmā sevitabbāti ayaṃ nekkhammavasena vipassanāvasena anussativasena paṭhamadutiyatatiyacatutthajjhānavasena upapajjanaupekkhā sevitabbā nāma.

Tattha yañce savitakkaṃ savicāranti tāyapi nekkhammasitaupekkhāya ca yaṃ nekkhammavasena vipassanāvasena anussativasena paṭhamajjhānavasena ca uppannaṃ savitakkaṃ savicāraṃ upekkhanti jāneyya. Yañce avitakkaṃ avicāranti yaṃ pana dutiyatatiyajjhānādivasena uppannaṃ avitakkaṃ avicāraṃ upekkhanti jāneyya. Ye avitakke avicāre te paṇītatareti etāsu dvīsu yā avitakkaavicārā, sā paṇītatarāti attho. Iminā kiṃ kathitaṃ hoti.? dvinnaṃ arahattaṃ kathitaṃ. Eko hi bhikkhu savitakkasavicāraupekkhāya vipassanaṃ paṭṭhapetvā ayaṃ upekkhā kiṃnissitāti upadhārento vatthunissitāti pajānāti phassapañcamake vuttanayeneva anukkamena arahatte patiṭṭhāti. Eko avitakkāvicārāya upekkhāya vipassanaṃ paṭṭhapetvā vuttanayeneva arahatte patiṭṭhāti.

@3 cha.Ma. anussatiṭṭhānavasena 4 cha.Ma., i. pajānātīti

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๕๕๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. สักกปัญหสูตร”