คำว่า ยนฺนูน มยํ ความว่า เหล่าสัตว์จักสำคัญคิดอย่างนี้ว่า ความพินาศแห่งโลกนี้ปรากฏเฉพาะแล้ว อันเราทั้งหลายสองคนอยู่ในที่เดียวกันไม่อาจมีชีวิตอยู่ได้.

บทว่า วนคหนํ ความว่า ที่รกชัฏด้วยพฤกษชาติมีพุ่มหญ้าและเถาวัลย์เป็นต้นอันนับว่าป่า. บทว่า รุกฺขคหนํ คือ รกชัฏด้วยต้นไม้คือที่เข้าไปยาก. บทว่า นทีวิทุคฺคํ คือ ที่ซึ่งไปลำบาก ในที่ซึ่งมีเกาะอยู่ระหว่างเป็นต้นแห่งแม่น้ำทั้งหลาย. บทว่า ปพฺพตวิสมํ คือ ที่อันไม่สม่ำเสมอไปด้วยภูเขาทั้งหลาย. หรือว่าที่อันขลุขละในภูเขาทั้งหลาย.

บทว่า สภาคายิสฺสนฺติ ความว่า เหล่าสัตว์จักทำคนเหล่านั้นให้เสมอกับตน ด้วยถ้อยคำที่ชวนให้บันเทิงอย่างนี้ว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย เราเป็นอยู่โดยประการใด สัตว์ทั้งหลายท่านก็พบเห็นแล้ว แม้ท่านก็เป็นอยู่โดยประการนั้น. อายุวณฺณาทิวฑฺฒนกถาวณฺณนา

บทว่า อายตํ คือ มาก.

เล่มที่ ๑๑ ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค๑๕๑

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. จักกวัตติสูตร”