ปาลิ ปเนตฺถ "กตโม จ ปุคฺคโล อุภโตภาควิมุตฺโต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อฏฺฐ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล อุภโตภาควิมุตฺโตติ." ๑- เอวํ อฏฺฐวิโมกฺขลาภิโน วเสน อาคตา.

ปญฺญาวิมุตฺโตติ ปญฺญาย วิมุตฺโต, โส สุกฺขวิปสฺสโก จ, จตูหิ ฌาเนหิ วุฏฺฐาย อรหตฺตปฺปตฺตา จตฺตาโร จาติ อิเมสํ วเสน ปญฺจวิโธว โหติ.

ปาลิ ปเนตฺถ อฏฺฐวิโมกฺขปฏิปกฺเขปวเสเนว อาคตา. ยถาห "นเหว โข อฏฺฐ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล ปญฺญาวิมุตฺโต"ติ. ๒-

ผุฏฺฐนฺตํ สจฺฉิกโรตีติ กายสกฺขิ, โส ฌานผสฺสํ ปฐมํ ผุสติ, ปจฺฉา นิโรธํ นิพฺพานํ สจฺฉิกโรติ, โส โสตาปตฺติผลฏฺฐํ อาทึ กตฺวา ยาว อรหตฺตมคฺคฏฺฐา ฉพฺพิโธ โหตีติ เวทิตพฺโพ. เตเนวาห "อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อฏฺฐ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา เอกจฺเจ อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล กายสกฺขี"ติ. ๓-

เล่มที่ ๑๑ ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค๑๑๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. สัมปสาทนียสูตร”