สุปติฏฺฐิตปาทตาลกฺขณวณฺณนา (๑)

[๒๐๑] ปุริมํ ชาตินฺติอาทีสุ ปุพฺเพ นิวุฏฺฐกฺขนฺธา ชาตวเสน "ชาตี"ติ วุตฺตา. ตถา ภวนวเสน "ภโว"ติ, นิวุฏฺฐวเสน อาลยฏฺเฐน วา "นิเกโต"ติ. ติณฺณํปิ ปทานํ ปุพฺเพ นิวุฏฺฐกฺขนฺธสนฺตาเน "ฐิโต"ติ อตฺโถ.

อิทานิ ยสฺมา ตํ ขนฺธสนฺตานํ เทวโลกาทีสุ ปวตฺตติ. ๓- ลกฺขณนิพฺพตฺตนสมตฺถํ ปน กุสลกมฺมํ ตตฺถ น สุกรํ, มนุสฺสภูตสฺเสว ตํ สุกรํ. ตสฺมา ยถาภูเตน ยํ กมฺมํ กตํ, ตํ ทสฺเสนฺโต ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโนติอาทิมาห. อการณํ วา เอตํ. หตฺถิอสฺสโคมหิสวานราทิภูโตปิ ๔- หิ มหาปุริโส ปารมิโย ปูเรติเยว. ยสฺมา ปน เอวรูเป อตฺตภาเว ฐิเตน กตกมฺมํ น สกฺกา สุเขน ทีเปตุํ. ตสฺมา "ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน"ติ อาห.