สุนกฺขตฺตวตฺถุวณฺณนา

[๑] เอวมฺเม สุตํ ฯเปฯ มลฺเลสุ วิหรตีติ ปาฏิกสุตฺตํ. ตตฺรายํ อนุปุพฺพปทวณฺณนา;-

มลฺเลสุ วิหรตีติ มลฺลา นาม ชานปทิโน ราชกุมารา, เตสํ นิวาโส เอโกปิ ชนปโท รุฬฺหิสทฺเทน "มลฺลา"ติ วุจฺจติ, ตสฺมึ มลฺเลสุ ชนปเท. "อนุปิยํ นาม มลฺลานํ นิคโม"ติ อนุปิยนฺติ เอวํนามโก มลฺลานํ ชนปทสฺส เอโก นิคโม, ตํ โคจรคามํ กตฺวา เอกสฺมึ ฉายูทกสมฺปนฺเน วนสณฺเฑ วิหรตีติ อตฺโถ. อโนปิยนฺติปิ ปาโฐ. ปาวิสีติ ปวิฏฺโฐ. ภควา ปน น ตาว ปวิฏฺโฐ, ปวิสิสฺสามีติ นิกฺขนฺตตฺตา ปน ปาวิสีติ วุตฺโต. ยถา กึ, ยถา "คามํ คมิสฺสามี"ติ นิกฺขนฺโต ปุริโส ตํ คามํ อปฺปตฺโตปิ "กุหึ อิตฺถนฺนาโม"ติ วุตฺเต "คามํ คโต"ติ วุจฺจติ, เอวํ. เอตทโหสีติ คามสมีเป ฐตฺวา สุริยํ ๑- โอโลเกนฺตสฺส เอตํ อโหสิ. อติปฺปโค โขติ อติวิย ปโค โข, น ตาว กุเลสุ ยาคุภตฺตํ นิฏฺฐิตนฺติ. กึ ปน ภควา กาลํ อชานิตฺวา นิกฺขนฺโตติ? น อชานิตฺวา. ปจฺจูสกาเลเยว หิ ภควา ญาณชาลํ ปตฺถริตฺวา โลกํ โวโลเกนฺโต ญาณชาลสฺส ๒- อนฺโต ปวิฏฺฐํ ภคฺควโคตฺตํ ฉนฺนปริพฺพาชกํ ทิสฺวา "อชฺชาหํ อิมสฺส ปริพฺพาชกสฺส มยา ปุพฺเพ กตการณํ อาหริตฺวา ธมฺมํ กเถสฺสามิ, สา ธมฺมกถา อสฺส มยิ ปสาทปฏิลาภวเสน สผลา ภวิสฺสตี"ติ ญตฺวาว ปริพฺพาชการามํ ปวิสิตุกาโม อติปฺปโคว นิกฺขมิ. ตสฺมา ตตฺถ ปวิสิตุกามตาย เอวํ จิตฺตํ อุปฺปาเทสิ.