ปุพฺเพ กิร อญฺญตโร ราชา ตตฺถ อุยฺยานกีฬนตฺถํ อาคโต สุรามเทน มตฺโต ทิวา นิทฺทํ โอกฺกมิ. ปริชโนปิสฺส "สุตฺโต ราชา"ติ ปุปฺผผลาทีหิ ปโลภิยมาโน อิโต จิโต จ ปกฺกามิ. อถ สุราคนฺเธน อญฺญตรสฺมา สุสิรรุกฺขา กญฺหสปฺโป นิกฺขมิตฺวา รญฺโญ อภิมุโข อาคจฺฉติ, ตํ ทิสฺวา รุกฺขเทวตา "รญฺโญ ชีวิตํ ทมฺมี"ติ กาฬกเวเสน อาคนฺตฺวา กณฺณมูเล สทฺทมกาสิ. ราชา ปพุชฺฌิ. กณฺหสปฺโป นิวตฺโต. โส ตํ ทิสฺวา "อิมาย กาฬกาย มม ชีวิตํ ทินฺนนฺ"ติ กาฬกานํ ตตฺถ นิวาปํ ปฏฺฐเปสิ, อภยโฆสญฺจ โฆสาเปสิ. ตสฺมา ตํ ตโต ปภูติ "กลนฺทกนิวาโป"ติ สงฺขฺยํ คตํ. กลนฺทกาติ หิ กาฬกานํ เอตํ นามํ.

เตน โข ปน สมเยนาติ ยสฺมึ สมเย ภควา ราชคหํ โคจรคามํ กตฺวา เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป วิหรติ, เตน สมเยน. สิงฺคาลโก คหปติปุตฺโตติ สิงฺคาลโกติ ตสฺส นามํ. คหปติสฺส ปุตฺโตติ คหปติปุตฺโต. ตสฺส กิร ปิตา คหปติมหาสาโล, นิทฺทหิตฺวา ฐปิตา จสฺส เคเห จตฺตาลีส ธนโกฏิโย อตฺถิ. โส ภควติ นิฏฺฐงฺคโต อุปาสโก โสตาปนฺโน, ภริยาปิสฺส โสตาปนฺนาเยว. ปุตฺโต ปนสฺส อสทฺโธ อปฺปสนฺโน. อถ นํ มาตาปิตโร อภิกฺขณํ เอวํ โอวทนฺติ "ตาต สตฺถารํ อุปสงฺกม, ธมฺมเสนาปตึ มหาโมคฺคลฺลานํ มหากสฺสปํ อสีติมหาสาวเก อุปสงฺกมา"ติ. โส เอวมาห "นตฺถิ มม ตุมฺหากํ สมณานํ อุปสงฺกมนกิจฺจํ, สมณานํ สนฺติกํ คนฺตฺวา หิ วนฺทิตพฺพํ โหติ, โอนมิตฺวา วนฺทนฺตสฺส ปิฏฺฐิ รุชฺชติ, ชนฺนุกานิ ขรานิ โหนฺติ, ภูมิยํ นิสีทิตพฺพํ โหติ, ตตฺถ นิสินฺนสฺส วตฺถานิ กิลิสฺสนฺติ ชีรนฺติ, สมีเป นิสินฺนกาลโต ปฏฺฐาย กถาสลฺลาโป โหติ, ตสฺมึ สติ วิสฺสาโส อุปฺปชฺชติ, ตโต นิมนฺติตฺวา จีวรปิณฺฑปาตาทีนิ ทาตพฺพานิ โหนฺติ. เอวํ สนฺเต อตฺโถ ปริหายติ, นตฺถิ มยฺหํ ตุมฺหากํ สมณานํ อุปสงฺกมนกิจฺจนฺ"ติ. อิติ นํ ยาวชีวํ โอวทนฺตาปิ มาตาปิตโร สาสเน อุปเนตุํ นาสกฺขึสุ.

อถสฺส ปิตา มรณมญฺเจ นิปนฺโน "มม ปุตฺตสฺส โอวาทํ ทาตุํ วฏฺฏตี"ติ จินฺเตตฺวา ปุน จินฺเตสิ "ทิสา ตาต นมสฺสาหี"ติ เอวมสฺส โอวาทํ ทสฺสามิ, โส อตฺถํ อชานนฺโต ทิสา นมสฺสิสฺสติ, อถ นํ สตฺถา วา สาวกา วา ปสฺสิตฺวา "กึ กโรสี"ติ ปุจฺฉิสฺสนฺติ. ตโต "มยฺหํ ปิตา `ทิสา นมสฺสนํ กโรหี'ติ มํ โอวที"ติ วกฺขติ. อถสฺส เต "น ตุยฺหํ ปิตา เอตา ทิสา นมสฺสาเปติ, อิมา ปน ทิสา นมสฺสาเปตี"ติ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺติ. โส พุทฺธสาสเน คุณํ ญตฺวา "ปุญฺญกมฺมํ กริสฺสตี"ติ. อถ นํ อามนฺตาเปตฺวา "ตาต ปาโตว อุฏฺฐาย ฉ ทิสา นมสฺเสยฺยาสี"ติ อาห. มรณมญฺเจ นิปนฺนสฺส กถา นาม ยาวชีวํ อนุสฺสรณียาว โหติ. ตสฺมา โส คหปติปุตฺโต ตํ ปิตุ วจนํ อนุสฺสรนฺโต ตถา อกาสิ. ตสฺมา "กาลสฺเสว วุฏฺฐาย ราชคหา นิกฺขมิตฺวา"ติ อาทิ วุตฺตํ. ปุถุทฺทิสาติ พหู ทิสา. อิทานิ ตา ทสฺเสนฺโต ปุรตฺถิมํ ทิสนฺติอาทิมาห.

เล่มที่ ๑๑ ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค๒๐๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. สิงคาลกสูตร”