[๒๔๗] สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานานุโยโคติ เอตฺถ สุราติ ปูวสุรา ปิฏฺฐสุรา โอทนสุรา กิณฺณปกฺขิตฺตา สมฺภารสํยุตฺตาติ ปญฺจ สุรา. เมรยนฺติ ปุปฺผาสโว ผลาสโว มธฺวาสโว คุฬาสโว สมฺภารสํยุตฺโตติ ปญฺจ อาสวา. ตํ สพฺพํปิ มทกรณวเสน มชฺชํ. ปมาทฏฺฐานนฺติ ปมาทการณํ. ยาย เจตนาย ตํ มชฺชํ ปิวติ, ตสฺสา เอตํ อธิวจนํ. อนุโยโคติ ตสฺส สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานสฺส อนุโยโค ปุนปฺปุนํ กรณํ. ยสฺมา ปน เอตํ อนุยุตฺตสฺส อุปฺปนฺนา เจว โภคา ปริหายนฺติ, อนุปฺปนฺนา จ นุปฺปชฺชนฺติ, ตสฺมา "โภคานํ อปายมุขนฺ"ติ วุตฺตํ. วิกาลวิสิขาจริยานุโยโคติ อเวลาย วิสิขาสุ จริยานุยุตฺตตา.

สมชฺชาภิจรณนฺติ นจฺจาทิทสฺสนวเสน สมชฺชาคมนํ. อาลสฺยานุโยโคติ กายาลสิยตาย ยุตฺตปฺปยุตฺตตา.

สุราเมรยสฺส ฉอาทีนววณฺณนา

[๒๔๘] เอวํ ฉนฺนํ อปายมุขานํ มาติกํ ฐเปตฺวา อิทานิ ตานิ วิภชนฺโต ฉ โข เม คหปติปุตฺต อาทีนวาติ อาทิมาห. ตตฺถ สนฺทิฏฺฐิกาติ สามํ ปสฺสิตพฺพา, อิธโลกภาวินี. ธนชานีติ ธนหานิ. กลหปฺปวฑฺฒนีติ วาจากลหสฺส เจว หตฺถปรามาสาทิกลหสฺส จ ปวฑฺฒนี. โรคานํ อายตนนฺติ เตสํ เตสํ อกฺขิโรคาทีนํ เขตฺตํ. อกิตฺติสญฺชนนีติ สุรํ ปิวิตฺวา หิ มาตรํปิ ปหรนฺติ ปิตรํปิ, อญฺญํปิ พหุํ อวตฺตพฺพํ วทนฺติ, อกาตพฺพํ ๑- กโรนฺติ. เตน ครหํปิ ทณฺฑมฺปิ หตฺถปาทาทิจฺเฉทํปิ ปาปุณนฺตา, ๒- อิธโลเกปิ ปรโลเกปิ อกิตฺตึ ปาปุณนฺติ, อิติ เตสํ สา สุรา อกิตฺติสญฺชนนี นาม โหติ. หิริโกปีนนิทํสนีติ คุยฺหฏฺฐานญฺหิ วิวริยมานํ หิรึ โกเปติ วินาเสติ, ตสฺมา "โกปินนฺ"ติ วุจฺจติ, สุรามทมตฺตา จ ตํ ตํ องฺคํ วิวริตฺวา วิจรนฺติ, เตน เตสํ สา สุรา โกปินสฺส นิทฺธํสนโต "โกปินนิทํสนี"ติ วุจฺจติ. ปญฺญาย ทุพฺพลีกรณีติ สาคตตฺเถรสฺส วิย กมฺมสฺสกตปญฺญํ ทุพฺพลํ กโรติ, ตสฺมา "ปญฺญาย ทุพฺพลีกรณี"ติ วุจฺจติ. มคฺคปญฺญํ ปน ทุพฺพลํ กาตุํ น สกฺโกติ. อธิคตมคฺคานญฺหิ สา อนฺโตมุขเมว น ปวิสติ. ฉฏฺฐํ ปทนฺติ ฉฏฺฐํ การณํ.