เนว อตฺตานุกฺกํเสตีติ อชฺช เม สฏฺฐี วา สตฺตติ วา วสฺสานิ อนิจฺจํ ทุกฺขํ อนตฺตาติ วิปสฺสนาย กมฺมํ กโรนฺตสฺส, โก มยา สทิโส อตฺถีติ เอวํ อตฺตุกฺกํสนํ น กโรติ. น ปรํวมฺเภตีติ อนิจฺจํ ทุกฺขํ อนตฺตาติ ๒- วิปสฺสนามตฺตกมฺปิ นตฺถิ, กึ อิเม วิสฏฺฐกมฺมฏฺฐานา จรนฺตีติ เอวํ ปรวมฺภนํ น กโรตีติ. เสสํ วุตฺตนยเมว. (๙-๔)

[๓๑๐] ปธานานีติ อุตฺตมวิริยานิ. สํวรปธานนฺติ จกฺขฺวาทีนิ สํวรนฺตสฺส อุปฺปนฺนวิริยํ. ปหานปธานนฺติ กามวิตกฺกาทโย ปชหนฺตสฺส อุปฺปนฺนวิริยํ. ภาวนาปธานนฺติ โพชฺฌงฺเค ภาเวนฺตสฺส อุปฺปนฺนวิริยํ. อนุรกฺขนาปธานนฺติ สมาธินิมิตฺตํ อนุรกฺขนตสฺส อุปฺปนฺนวิริยํ. (๑๐-๑)

วิเวกนิสฺสิตนฺติ อาทีสุ วิเวโก วิราโค นิโรโธติ ตีณิปิ นิพฺพานสฺส นามานิ. นิพฺพานญฺหิ อุปธิวิเวกตฺตา วิเวโก. ตํ อาคมฺม ราคาทโย วิรชฺชนฺตีติ วิราโค. นิรุชฺฌนฺตีติ นิโรโธ. ตสฺมา "วิเวกนิสฺสิตนฺ"ติ อาทีสุ อารมฺมณวเสน วา อธิคนฺตพฺพวเสน วา นิพฺพานนิสฺสิตนฺติ อตฺโถ. โวสฺสคฺคปริณามินฺติ เอตฺถ เทฺว โวสฺสคฺคา ปริจฺจาคโวสฺสคฺโค จ ปกฺขนฺทนโวสฺสคฺโค จ. ตตฺถ วิปสฺสนา ตทงฺควเสน กิเลเส จ ขนฺเธ จ ปริจฺจชตีติ ปริจฺจาคโวสฺสคฺโค. มคฺโค อารมฺมณวเสน นิพฺพานํ ปกฺขนฺทตีติ ปกฺขนฺทนโวสฺสคฺโค. ตสฺมา โวสฺสคฺคปริณามินฺติ ยถา ภาวิยมาโน สติสมฺโพชฺฌงฺโค โวสฺสคฺคตฺถาย ปริณามติ, วิปสฺสนาภาวญฺจ มคฺคภาวญฺจ ปาปุณาติ, เอวํ ภาเวตีติ อยเมตฺถ อตฺโถ. เสสปเทสุปิ เอเสว นโย. (๑๐-๓)