Bhaddakanti bhaddakaṃ samādhinimittaṃ vuccati. Aṭṭhikasaññādivasena adhigato samādhiyeva. Anurakkhatīti samādhiparipanthikadhamme rāgadosamohe sodhento rakkhati. Ettha ca aṭṭhikasaññādikā pañceva saññā vuttā. Imasmiṃ pana ṭhāne dasapi asubhāni vitthārena kathetabbāni. Tesaṃ vitthāro visuddhimagge vuttoyeva. (10-4)

Dhamme ñāṇanti ekapaṭivedhavasena catusaccadhamme ñāṇaṃ catusaccabbhantare nirodhadhamme ñāṇañca. Yathāha "tattha katamaṃ dhamme ñāṇaṃ, catūsu maggesu catūsu phalesu ñāṇan"ti. Anvaye ñāṇanti cattāri saccāni paccakkhato disvā yathā idāni, evaṃ atītepi anāgatepi imeyeva pañcakkhandhā dukkhasaccaṃ, ayameva taṇhā samudayasaccaṃ, ayameva nirodho nirodhasaccaṃ, ayameva maggo maggasaccanti evaṃ tassa ñāṇassa anugatiyaṃ ñāṇaṃ. Tenāha "so iminā dhammena ñātena diṭṭhena pattena viditena pariyogāḷhena atītānāgate nayaṃ netī"ti. Pariye ñāṇanti paresaṃ cittaparicchede ñāṇaṃ. Yathāha "tattha katamaṃ paricchede ñāṇaṃ, idha bhikkhu parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānātī"ti vitthāretabbaṃ. Ṭhapetvā pana imāni tīṇi ñāṇāni avasesaṃ sammatiñāṇaṃ nāma. Yathāha "tattha katamaṃ sammatiñāṇaṃ, ṭhapetvā dhamme ñāṇaṃ ṭhapetvā anvaye ñāṇaṃ ṭhapetvā paricchede ñāṇaṃ avasesaṃ sammatiñāṇan"ti. (11)

Dukkhe ñāṇādīhi arahattaṃ pāpetvā ekassa bhikkhuno nigamanaṃ catusaccakammaṭṭhānaṃ kathitaṃ. Tattha dve saccāni vaṭṭaṃ, dve vivaṭṭaṃ, vaṭṭe abhiniveso hoti, no vivaṭṭe. Dvīsu saccesu ācariyasantike pariyattiṃ uggahetvā kammaṃ karoti, dvīsu saccesu "nirodhasaccaṃ nāma sundaraṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ, maggasaccaṃ nāma iṭṭhaṃ kantaṃ manāpan"ti savanavasena kammaṃ karoti. Dvīsu saccesu uggahaparipucchāsavanadhāraṇasammasanapaṭivedho vaṭṭati, dvīsu savanapaṭivedho vaṭṭati. Tīṇi kiccavasena paṭivijjhati, ekaṃ ārammaṇavasena. Dve saccāni duddasattā gambhīrāni, dve gambhīrattā duddasāni. (12)

เล่มที่ ๑๑ ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค๓๓๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. สังคีติสูตร”