Mūlajātā patiṭṭhitāti maggamūlassa sañjātattā tena mūlena patiṭṭhitā. Daḷhāti thiRā. Asaṃhāriyāti sunikhātaindakhīlo viya kenaci cāletuṃ asakkuṇeyyā. Tassetaṃ kallaṃ vacanāyāti tassa ariyasāvakassa yuttametaṃ vattuṃ. Kinti? "bhagavatomhi putto oraso"ti evamādi. So hi bhagavantaṃ nissāya Ariyabhūmiyaṃ jātoti bhagavato putto. Ure vasitvā mukhato nikkhantadhammaghosavasena maggaphalesu patiṭṭhitattā oraso mukhato jāto. Ariyadhammato jātattā ariyadhammena ca nimmitattā dhammajo dhammanimmito. Navalokuttaradhammadāyajjaṃ arahatīti dhammadāyādo.

Taṃ kissa hetūti yadetaṃ "bhagavatomhi putto"ti vatvā "dhammajo dhammanimmito"ti vuttaṃ, taṃ kasmāti ce. Idānissa atthaṃ dassento tathāgatassa hetanti ādimāha. Tattha "dhammakāyo itipī"ti kasmā tathāgato "dhammakāyo"ti vutto. Tathāgato hi tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ hadayena cintetvā vācāya abhinīhari. Tenassa kāyo dhammamayattā dhammova. Iti dhammo kāyo assāti dhammakāyo. Dhammakāyattāeva brahmakāyo. Dhammo hi seṭṭhaṭṭhena brahmāti vuccati. Dhammabhūtoti dhammasabhāvo. Dhammabhūtattāeva brahmabhūto.

[119] Ettāvatā bhagavā seṭṭhacchedakavādaṃ dassetvā idāni aparenapi nayena seṭṭhacchedakavādameva dassetuṃ hoti kho so vāseṭṭhā samayoti ādimāha. Tattha saṃvaṭṭavivaṭṭakathā brahmajāle vitthāritāva. Itthattaṃ āgacchantīti itthabhāvaṃ manussattaṃ āgacchanti. Tedha honti manomayāti te idha manussaloke nibbattamānāpi opapātikā hutvā maneneva nibbattāti manomayā. Brahmaloke viya idhāpi tesaṃ pītiyeva āhārakiccaṃ sādhetīti pītibhakkhā. Eteneva nayena sayaṃpabhādīnipi veditabbāni.

เล่มที่ ๑๑ ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค๗๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. อัคคัญญสูตร”