[๑] นิโคฺรธ ฐานํ อุตฺตริตรญฺจ ปณีตตรญฺจ เยนาหํ สาวเก วิเนมิ เยน มยา สาวกา วินีตา อสฺสาสปฺปตฺตา ปฏิชานนฺติ อชฺฌาสยํ อาทิพฺรหฺมจริยนฺติ ฯ เอวํ วุตฺเต เต ปริพฺพาชกา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ เอตฺถ มยํ น ปสฺสาม สาจริยกา เอตฺถ มยํ น ปสฺสาม สาจริยกา น มยํ อิโต ภิยฺโย อุตฺตริตรํ ปชานามาติ ฯ #๑ ม. ยุ. ตํ ฯ

[๒๙] ยทา อญฺญาสิ สนฺธาโน คหปติ อญฺญทตฺถุ โขทานิเม อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ภควโต ภาสิตํ สุสฺสูสนฺติ โสตํ โอทหนฺติ อญฺญาจิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺตีติ อถ นิโคฺรธํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ อิติ โข ภนฺเต นิโคฺรธ ยํ มํ ตฺวํ อวจาสิ ยคฺเฆ คหปติ ชาเนยฺยาสิ เกน สมโณ โคตโม สทฺธึ สลฺลปติ เกน สากจฺฉํ สมาปชฺชติ เกน ปญฺญาเวยฺยตฺติยํ สมาปชฺชติ สุญฺญาคารหตา สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญา อปริสาวจโร สมโณ โคตโม นาลํ สลฺลาปาย โส อนฺตปนฺตาเนว เสวติ เสยฺยถาปิ นาม โคกาณา ปริยนฺตจารินี อนฺตปนฺตาเนว เสวติ เอวเมวํ สุญฺญาคารหตา สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญา อปริสาวจโร สมโณ โคตโม นาลํ สลฺลาปาย โส อนฺตปนฺตาเนว เสวติ อิงฺฆ คหปติ สมโณ โคตโม อิมํ ปริสํ อาคจฺเฉยฺย เอกปเญฺหเนว นํ สํสาเทยฺยาม ตุจฺฉกุมฺภีว นํ มญฺเญ โอโรเธยฺยามาติ อถโข ๑ โส ภนฺเต ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อิธานุปฺปตฺโต อปริสาวจรํ ปน นํ กโรถ โคกาณํ ปริยนฺตจารินึ กโรถ เอกปเญฺหเนว นํ สํสาเทถ ตุจฺฉกุมฺภีว นํ มญฺเญ ๒ โอโรเธถาติ ฯ เอวํ วุตฺเต นิโคฺรโธ ปริพฺพาชโก ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโณ นิสีทิ ฯ

[๓๐] อถโข ภควา นิโคฺรธํ ปริพฺพาชกํ ตุณฺหีภูตํ มงฺกุภูตํ ปตฺตกฺขนฺธํ อโธมุขํ ปชฺฌายนฺตํ อปฺปฏิภาณํ วิทิตฺวา นิโคฺรธํ #๑ โป. ม. ยุ. อยํ โข ฯ ๒ ม. อยํ น ทิสฺสติ ฯ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ สจฺจํ นิโคฺรธ ภาสิตา เต เอสา วาจาติ ฯ สจฺจํ ภนฺเต ภาสิตา เม เอสา วาจา ยถาพาเลน ยถามูเฬฺหน ยถาอกุสเลนาติ ฯ ตํ กึ มญฺญสิ นิโคฺรธ กินฺติ เต สุตํ ปริพฺพาชกานํ วุฑฺฒานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ เย เต อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา เอวํสุเต ภควนฺโต สงฺคมฺม สมาคมฺม อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรึสุ เสยฺยถีทํ ราชกถํ โจรกถํ ฯเปฯ อิติภวาภวกถํ อิติ วา เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก อุทาหุ เอวํสุเต ภควนฺโต อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวนฺติ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ เสยฺยถาปาหเมตรหีติ ฯ สุตเมตํ ภนฺเต ปริพฺพาชกานํ วุฑฺฒานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ เย เต อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา น เอวํสุเต ภควนฺโต เอวํ สงฺคมฺม สมาคมฺม อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ เสยฺยถีทํ ราชกถํ โจรกถํ ฯเปฯ อิติภวาภวกถํ อิติ วา เสยฺยถาปาหเมตรหิ สาจริยโก เอวํสุเต ภควนฺโต อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวนฺติ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ เสยฺยถาปิ ภควา เอตรหีติ ฯ ตสฺส โข ๑ นิโคฺรธ วิญฺญุสฺส สโต มหลฺลกสฺส น เอตทโหสิ พุทฺโธ โส ภควา #๑ ม. ยุ. เต ฯ สมฺโพธาย ธมฺมํ เทเสติ ทนฺโต โส ภควา ทมถาย ธมฺมํ เทเสติ สนฺโต โส ภควา สมถาย ธมฺมํ เทเสติ ติณฺโณ โส ภควา ตรณาย ธมฺมํ เทเสติ ปรินิพฺพุโต โส ภควา ปรินิพฺพานาย ธมฺมํ เทเสตีติ ฯ

เล่มที่ ๑๑ ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค๒๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อุทุมพริกสูตร