บทว่า รตฺติภาคํ วา ทิวสภาคํ วา ได้แก่ ในส่วนกลางคืน หรือในส่วนกลางวัน.

ก็ในที่นั้น ภิกษุพิจารณาอยู่ในส่วนกลางคืน รู้แล้วควรหลีกไปในกลางคืนนั้นเทียว ครั้นเมื่อทางเปลี่ยวแห่งสัตว์ดุร้ายเป็นต้นในกลางคืนมีอยู่ ควรรออรุณขึ้น รู้ในส่วนกลางวันควรหลีกไปในกลางวันเทียว ครั้นเมื่อทางเปลี่ยวในกลางวันมีอยู่ ก็ควรรอพระอาทิตย์ตก.

บทว่า สงฺขาปิ ความว่า รู้ความที่สมณธรรมไม่สำเร็จอย่างนี้.

บทว่า อนนฺตรวาเร ปน สงฺขาปิ ความว่า รู้ความที่สมณธรรมสำเร็จอย่างนี้.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๑,๔๗๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. วนปัตถสูตร”