บทว่า สอุปาทานํ เยว สมานํ อนุปาทาปรินิพฺพานํ ปญฺญเปยฺย ความว่า พึงบัญญัติเฉพาะสคหณธรรมว่า นิคคหณธรรม พึงบัญญัติเฉพาะสปัจจยธรรม ว่าอปัจจยธรรม พึงบัญญัติเฉพาะสังขตธรรมว่า อสังขตธรรม. ก็พึงถือเนื้อความในญาณทัสสนวิสุทธิ์อย่างนี้ว่า พึงบัญญัติเฉพาะสัปปัจจัยธรรมว่า อปัจจัยธรรม พึงบัญญัติเฉพาะสังขตธรรมว่า อสังขตธรรม. พึงเห็นโลกิยพาลปุถุชนผู้เดินไปตามวัฏฏะ ในคำว่า ปุถุชฺชโน หาวุโส นี้. จริงอยู่ ปุถุชนนั้นเว้นธรรมเหล่านี้โดยประการทั้งปวง เพราะแม้เพียงจตุปาริสุทธิศีลก็ไม่มี.

บทว่า เตนหิ ความว่า บัณฑิตบางพวกย่อมรู้ทั่วถึงอรรถได้โดยอุปมาด้วยเหตุใด ด้วยเหตุนั้น เราจึงอุปมาแก่ท่าน.

บทว่า สตฺต รถวินีตานิ ได้แก่ รถ ๗ ผลัดที่เทียมด้วยม้าอาชาไนยที่ฝึกแล้ว.

บทว่า ยาวเทว จิตฺตวิสุทฺธตฺถา ความว่า ท่านผู้มีอายุ ชื่อว่าสีลวิสุทธินี้ย่อมมีเพียงเพื่อประโยชน์แห่งจิตตวิสุทธิ.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๑,๗๓๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. รถวินีตสูตร”