ท่านกล่าวเฉพาะการเสียดสีด้วยวาจาไว้ทั้งหมด.

บทว่า โส เอวํ ความว่า ภิกษุผู้บำเพ็ญธาตุกัมมัฏฐานนั้น ย่อมรู้อย่างนี้.

บทว่า อุปฺปนฺนา โข เม อยํ ความว่า เกิดขึ้นเพราะธาตุ ๔ ที่เกิดเป็นไปในปัจจุบันและ เกิดขึ้นเพราะความกำเริบสืบสาน.

บทว่า โสตสมฺผสฺสชา ความว่า เวทนาที่แล่นไปทางโสตทวารเกิดจากโสตสัมผัส ด้วยอำนาจอุปนิสัย. ด้วยบทว่า ผสฺโส อนิจฺโจ ท่านแสดงว่า โสตสัมผัสชื่อว่าไม่เที่ยง เพราะอรรถว่ามีแล้วก็ไม่มี. แม้เวทนาเป็นต้นพึงเข้าใจว่า สัมปยุตด้วยโสตสัมผัสอย่างเดียว.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๑,๙๔๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. มหาหัตถิปโทปมสูตร”