โคทั้งหลายคิดว่า โคใหญ่ว่ายกลับแล้ว แม้พวกเราก็จักว่ายกลับดังนี้ ก็ว่ายกลับด้วยกัน. ในที่ฝูงโคจำนวนมากกลับ น้ำวนตัดน้ำตั้งขึ้นกลางแม่น้ำคงคา ฝูงโคเข้าไปในน้ำวนถึงสมุทร โคตัวหนึ่งชื่อว่าไม่มีอันตราย มิได้มีแล้วแล. เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า โคทั้งหลายถึงแล้วซึ่งความฉิบหาย มิใช่ประโยชน์ในที่นั้นแล.
บทว่า อกุสลา อิมสฺส โลกสฺส ได้แก่ สมณพราหมณ์เป็นผู้ไม่ฉลาดคือเฉียบแหลม ในโลกนี้ คือ ขันธ์ ธาตุ อายตนะ. แม้ในปรโลกก็มีนัยนี้แล.
บ่วงมาร ท่านเรียกเตภูมิกธรรม. มิใช่บ่วงมาร ท่านเรียกว่าโลกุตตรธรรม. แม้ที่ตั้งมัจจุ ท่านเรียกเตภูมิกธรรม. แม้ที่ตั้งอมัจจุ ท่านเรียกนวโลกุตตรธรรม. สมณพราหมณ์ผู้ไม่ฉลาดคือเฉียบแหลมในธรรมเหล่านั้น. ส่วนโดยเนื้อความของคำบ่วงมาร ชื่อว่า มารเธยฺยา โคจรอันเป็นฐานะที่อยู่และที่อาศัย ชื่อ เธยฺยา แม้ในมัจจุเธยยา ก็มีนัยนี้แล.
บทว่า เตสํ ได้แก่ สมณพราหมณ์เหล่านั้น คือเห็นปานนั้น.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที