บทว่า น จสฺส กิญฺจิ โภคานํ วโย ความว่า ไม่พึงเสื่อมโภคะทั้งหลายแม้เพียงว่า กากณิกหนึ่ง. บทว่า ตโตนิทานํ ได้แก่ เหตุพ้นจากการจองจำ.

คำที่เหลือในบททั้งปวง พึงประกอบโดยนัยที่กล่าวแล้ว.

บทว่า อนตฺตาธีโน ได้แก่ ตัวเองไม่ได้เป็นใหญ่ คือว่าย่อมทำอะไรๆ ไม่ได้ตามชอบใจของตน. บทว่า ปราธีโน ได้แก่ ผู้อื่นเป็นใหญ่ คือว่าเป็นไปตามความชอบใจของผู้อื่น. บทว่า น เยนกามงฺคโม ความว่า เขาใคร่จะไป ต้องการไปโดยทิสาภาคใด ย่อมไม่ได้โดยทิสาภาคนั้น. บทว่า ทาสพฺยา ได้แก่ ความเป็นทาส. บทว่า ภุชิสฺโส ได้แก่ เป็นไทแก่ตน. บทว่า ตโตนิทานํ ได้แก่ เหตุความเป็นไท.

บทว่า กนฺตารทฺธานมคฺคํ ได้แก่ ทางไกลกันดาร. อธิบายว่า ทางไกลปราศจากน้ำ.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๒,๒๓๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. มหาอัสสปุรสูตร”