บัดนี้เมื่อจะถามคำถามที่เป็นปฏิภาค (ส่วนปรับกัน), วิสาขะจึงกล่าวคำเป็นต้นว่า "แม่เจ้า! ก็แห่งสุขเวทนา".

ในการแก้ปัญหานั้น (พึงทราบข้อความดังต่อไปนี้)

เพราะทุกข์เป็นข้าศึกของสุข และสุขเป็นข้าศึกของทุกข์ ฉะนั้น ท่านจึงกล่าววิสภาคปฏิภาคไว้ในเวทนาทั้งสอง ส่วนอุเบกขาเป็นธรรมชาติที่ถูกความมืดครอบงำ ยากที่จะชี้แจง เพราะฉะนั้น ท่านจึงกล่าวทั้งสภาคและปฏิภาคในที่นี้ว่า แม้อวิชชาก็เช่นนั้นแท้.

ก็แหละ บุคคลย่อมกระทำความมืดคืออวิชชาในที่มีประมาณเท่าใด ก็ย่อมบรรเทาความมืดคืออวิชชาในที่มีประมาณเท่านั้น ฉะนั้นจึงกล่าวทั้งวิสภาคและปฏิภาคไว้ในที่นี้.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๒,๔๐๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. จูฬเวทัลลสูตร”