๔. จูฬทุกฺขกฺขนฺธสุตฺตวณฺณนา

[๑๗๕] เอวมฺเม สุตนฺติ จูฬทุกฺขกฺขนฺธสุตฺตํ. ตตฺถ สกฺเกสูติ เอวํนามเก ชนปเท. โส หิ ชนปโท สกฺยานํ ราชกุมารานํ วสนฏฺฐานตฺตา สกฺยาเตฺวว สงฺขํ ๑- คโต. สกฺยานํ ปน อุปฺปตฺติ อมฺพฏฺฐสุตฺเต อาคตาว. กปิลวตฺถุสฺมินฺติ เอวํนามเก นคเร, ตญฺหิ กปิลสฺส อิสิโน นิวาสนฏฺฐาเน กตตฺตา กปิลวตฺถุนฺติ วุตฺตํ, ตํ โคจรคามํ กตฺวา. นิโคฺรธาราเมติ นิโคฺรโธ นาม สกฺโก, โส ญาติสมาคมกาเล กปิลวตฺถุํ อาคเต ภควติ อตฺตโน อาราเม วิหารํ กาเรตฺวา ภควโต นิยฺยาเทสิ, ๒- ตสฺมึ วิหรตีติ อตฺโถ. มหานาโมติ อนุรุทฺธตฺเถรสฺส ภาตา ภควโต จุลฺลปิตุปุตฺโต. สุทฺโธทโน สุกฺโกทโน สกฺโกทโน โธโตทโน อมิโตทโนติ อิเม ปญฺจ ชนา ภาตโร. อมิตา นาม เทวี เตสํ ภคินี. ติสฺสตฺเถโร ตสฺสา ปุตฺโต. ตถาคโต จ นนฺทตฺเถโร จ สุทฺโธทนสฺส ปุตฺตา, มหานาโม จ อนุรุทฺธตฺเถโร จ สุกฺโกทนสฺส. อานนฺทตฺเถโร อมิโตทนสฺส, โส ภควโต กนิฏฺโฐ. มหานาโม มหลฺลกตโร สกทาคามี อริยสาวโก.

ทีฆรตฺตนฺติ มยฺหํ สกทาคามิผลุปฺปตฺติโต ปฏฺฐาย จิรํ รตฺตํ ชานามีติ ทสฺเสติ. โลภธมฺมาติ โลภสงฺขาตา ธมฺมา, นานปฺปการํ โลภํเยว สนฺธาย วทติ. อิตเรสุปิ ทฺวีสุ เอเสว นโย. ปริยาทาย ติฏฺฐนฺตีติ เขเปตฺวา ติฏฺฐนฺติ. อิทํ หิ ปริยาทานนฺนาม "สพฺพํ หตฺถิกายํ ปริยาทิยิตฺวา สพฺพํ อสฺสกายํ สพฺพํ รถกายํ สพฺพํ ปตฺติกายํ ปริยาทิยิตฺวา ชีวนฺตํเยว นํ โอสฺสชฺเชยฺยนฺ"ติ เอตฺถ คหเณ อาคตํ. "อนิจฺจสญฺญา ภิกฺขเว ภาวิตา พหุลีกตา สพฺพํ กามราคํ ปริยาทิยตี"ติ ๔- เอตฺถ เขปเน. อิธาปิ เขปเน อธิปฺเปโต. ๕- เตน วุตฺตํ "ปริยาทิยิตฺวาติ เขเปตฺวา"ติ.