๘. มธุปิณฺฑิกสุตฺตวณฺณนา

[๑๙๙] เอวมฺเม สุตนฺติ มธุปิณฺฑิกสุตฺตํ.

ตตฺถ มหาวนนฺติ. หิมวนฺเตน สทฺธึ เอกาพทฺธํ อโรปิตํ ๑- ชาติวนํ, น ยถา เวสาลิยํ โรปิตาโรปิตมิสฺสกํ. ทิวาวิหารายาติ ทิวา ปฏิสลฺลานตฺถาย. เวลุวลฏฺฐิกายาติ ๒- ตรุณเวลุวรุกฺขสฺส. ทณฺฑปาณีติ น ชราทุพฺพลตาย ทณฺฑหตฺโถ. อยํ หิ ตรุโณว ๓- ปฐมวเย ฐิโต, ทณฺฑจิตฺตตาย ปน สุวณฺณทณฺฑํ คเหตฺวา วิจรติ, ตสฺมา ทณฺฑปาณีติ วุตฺโต. ชงฺฆาวิหารนฺติ ชงฺฆากิลมถวิโนทนตฺถํ ชงฺฆาจารํ. อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโนติ ๔- วนทสฺสนปพฺพตทสฺสนาทีนํ อตฺถาย อิโต จิโต จ วิจรมาโน. อภินิกฺขมนฺโต ๕- กิเรส นิกฺขมิตฺวา เอวํ วิจรติ. ทณฺฑโมลุพฺภาติ ทณฺฑํ โอลุมฺพิตฺวา โคปาลกทารโก วิย ทณฺฑํ ปุรโต ฐเปตฺวา ทณฺฑมตฺถเก เทฺว หตฺเถ ปติฏฺฐาเปตฺวา ปิฏฺฐิปาณึ หนุเกน ๖- อุปฺปีเฬตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ.

[๒๐๐] กึวาทีติ กึทิฏฺฐิโก. กิมกฺขายีติ กึ กเถติ. อยํ ราชา ภควนฺตํ อวนฺทิตฺวาว ปฏิสนฺถารมตฺตกเมว กตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉติ. ตํ ปน ๗- อญาตุกามตาย, อจิตฺตีกาเรน ปุจฺฉติ. กสฺมา? เทวทตฺตสฺส ปกฺขิโก กิเรส, เทวทตฺโต อตฺตโน สนฺติกํ อาคจฺฉมาเน ตถาคเต ภินฺทติ. โส กิร เอวํ วเทติ "สมโณ โคตโม อมฺหากํ กุเลน สทฺธึ เวรี, น โน กุลสฺส วุฑฺฒึ อิจฺฉติ, ภคินีปิ เม จกฺกวตฺติปริโภคา, ตํ ปหาย `นสฺสเตสา'ติ นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิ, ภาคิเนยฺโยปิ เม จกฺกวตฺติพีชนฺติ ญตฺวา อมฺหากํ กุลสฺส วุฑฺฒิยา ๘- อตุสฺสนฺโต `นสฺสเตตนฺ'ติ ตํปิ ทหรกาเลเยว ปพฺพาเชสิ. อหํ ปเนเตน ๙- วินา วตฺติตุํ อสกฺโกนฺโต อนุปพฺพชิโต, เอวํ ปพฺพชิตํปิ มํ ปพฺพชิตทิวสโต ปฏฺฐาย น อุชุเกหิ อกฺขีหิ โอโลเกติ, ปริสมชฺเฌ ภาสนฺโตปิ มหาผรสุนา ปหรนฺโต วิย อปายิโก