เอวเมว เตสุ ๑- "ปุริมกมฺมภวสฺมึ โมโห อวิชฺชา อายูหนา สงฺขารา นิกนฺติ ตณฺหา อุปคมนมุปาทานํ เจตนา ภโว อิตีเม ปญฺจ ธมฺมา ปุริมกมฺมภวสฺมึ อิธ ปฏิสนฺธิยา ปจฺจยา, อิธ ปฏิสนฺธิวิญฺญาณํ โอกฺกนฺติ นามรูปํ ปสาโท อายตนํ ผุฏฺโฐ ผสฺโส เวทยิตํ เวทนา อิตีเม ปญฺจ ธมฺมา อิธูปปตฺติภวสฺมึ ปุเรกตสฺส กมฺมสฺส ปจฺจยา, อิธ ปน ปริปกฺกตฺตา อายตนานํ โมโห อวิชฺชา อายูหนา สงฺขารา นิกนฺติ ตณฺหา อุปคมนมุปาทานํ เจตนา ภโว อิตีเม ปญฺจ อิธ กมฺมภวสฺมึ อายตึ ปฏิสนฺธิยา ปจฺจยา, อายตึ ปฏิสนฺธิวิญฺญาณํ โอกฺกนฺติ นามรูปํ ปสาโท อายตนํ ผุฏฺโฐ ผสฺโส เวทยิตํ เวทนา อิตีเม ปญฺจ ธมฺมา อายตึ อุปปตฺติภวสฺมึ อิธ กตสฺส กมฺมสฺส ปจฺจยา"ติ เอวํ นิทฺทิฏฺฐลกฺขณา วีสติ อาการา อิธ เวทิตพฺพา. เอวํ "นนฺทิ ทุกฺขสฺส มูลนฺติ อิติ วิทิตฺวา ภวา ชาติ, ภูตสฺส ชรามรณนฺ"ติ เอตฺตาวตา เอส สพฺโพปิ จตุสงฺเขโป ติสนฺธิ ติยทฺโธ วีสตากาโร ปฏิจฺจสมุปฺปาโท ทสฺสิโต โหตีติ เวทิตพฺโพ.

อิทานิ ตสฺมา ติห ภิกฺขเว ฯเปฯ อภิสมฺพุทฺโธติ วทามีติ เอตฺถ อนุปุพฺพปทวณฺณนํ กตฺวา ปทโยชนาย อตฺถนิคมนํ กริสฺสาม. ตสฺมา ติหาติ ตสฺมา อิจฺเจว วุตฺตํ โหติ. ติการหการา นิปาตา. สพฺพโสติ อนวเสสวจนเมตํ. ตณฺหานนฺติ นนฺทีติ เอวํ วุตฺตานํ สพฺพตณฺหานํ. ขยาติ โลกุตฺตรมคฺเคน อจฺจนฺตกฺขยา. วิราคาทีนิ ขยเววจนาเนว. ยา หิ ตณฺหา ขีณา, วิรตฺตาปิ

เปฯ ยาหิ ปฐวึ อภินนฺเทยฺย, ตาสํ ปฏินิสฺสคฺคาติ เอวเมตฺถ โยชนา กาตพฺพา, น กิญฺจิ วิรุชฺฌติ.

อนุตฺตรนฺติ อุตฺตรวิรหิตํ สพฺพเสฏฺฐํ. สมฺมาสมฺโพธินฺติ สมฺมา สามญฺจ โพธึ. อถวา ปสฏฺฐํ สุนฺทรญฺจ โพธึ. โพธีติ รุกฺโขปิ มคฺโคปิ สพฺพญฺญุตญาณมฺปิ นิพฺพานมฺปิ. "โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ"ติ ๒- จ "อนฺตรา จ โพธึ อนฺตรา จ คยนฺ"ติ ๓- จ อาคตฏฺฐาเนสุ หิ รุกฺโข โพธีติ วุจฺจติ. "จตุมคฺเคสุ ญาณนฺ"ติ ๔- อาคตฏฺฐาเน มคฺโค. "ปปฺโปติ โพธึ วรภูริ เมธโส"ติ ๕- อาคตฏฺฐาเน สพฺพญฺญุตญาณํ. "ปตฺวาน โพธึ อมตํ อสงฺขตนฺ"ติ อาคตฏฺฐาเน นิพฺพานํ. อิธ ปน ภควโต อรหตฺตมคฺคญาณํ อธิปฺเปตํ. อปเร สพฺพญฺญุตญาณนฺติปิ วทนฺติ.