@๕ ที. ปาฏิ. ๑๑/๒๑๗/๑๓๗ ลกฺขณสุตฺต

อภิสมฺพุทฺโธติ อภิญฺญาสิ ปฏิวิชฺฌิ ปตฺโต อธิคโตติ วุตฺตํ โหติ. อิติ วทามีติ อิติ วทามิ อาจิกฺขามิ เทเสมิ ปญฺญเปมิ ปฏฺฐเปมิ วิวรามิ วิภชามิ อุตฺตานีกโรมีติ. ตตฺรายํ โยชนา:- ตถาคโตปิ ภิกฺขเว ฯเปฯ ปฐวึ น มญฺญติ ฯเปฯ ปฐวึ นาภินนฺทติ. ตํ กิสฺส เหตุ? นนฺทิ ทุกฺขสฺส มูลํ, ภวา ชาติ, ภูตสฺส ชรามรณนฺติ อิติ วิทิตฺวาติ. ตตฺถ อิติ วิทิตฺวาติ อิติกาโร การณตฺโถ. เตน อิมสฺส ปฏิจฺจสมุปฺปาทสฺส วิทิตตฺตา ปฏิวิทิตตฺตาติ วุตฺตํ โหติ. กิญฺจิ ภิยฺโย:- ยสฺมา เอวมิมํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ วิทิตฺวา ตถาคตสฺส สา นนฺทีติ วุตฺตตณฺหา สพฺพปฺปการาปิ ปหีนา, ตาสญฺจ ตถาคโต สพฺพโส ตณฺหานํ ขยา ฯเปฯ อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ. ตสฺมา ปฐวึ น มญฺญติ ฯเปฯ ปฐวึ นาภินนฺทตีติ วทามีติ เอวํ อภิสมฺพุทฺธตฺตา น มญฺญติ นาภินนฺทตีติ วทามีติ วุตฺตํ โหติ.

อถวา ยสฺมา "นนฺทิ ทุกฺขสฺส มูลนฺ"ติ อาทินา นเยน ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ วิทิตฺวา สพฺพโส ตณฺหานํ ขยํ คโต, ๑- ตสฺมา ติห ภิกฺขเว ตถาคโต สพฺพโส ตณฺหานํ ขยา ฯเปฯ อภิสมฺพุทฺโธติ วทามิ. โส เอวํ อภิสมฺพุทฺธตฺตา ปฐวึ น มญฺญติ ฯเปฯ นาภินนฺทตีติ. ยตฺถ ยตฺถ หิ ยสฺมาติ อวตฺวา ตสฺมาติ วุจฺจติ, ตตฺถ ตตฺถ ยสฺมาติ อาเนตฺวา โยเชตพฺพํ, อยํ สาสนยุตฺติ. เอส นโย สพฺพตฺถ.

อิทมโวจ ภควาติ อิทํ นิทานาวสานโต ปภูติ ยาว อภิสมฺพุทฺโธติ วทามีติ สกลสุตฺตนฺตํ ภควา ปเรสํ ปญฺญาย อลพฺภเนยฺยปติฏฺฐํ ปรมคมฺภีรํ สพฺพญฺญุตญาณํ ทสฺเสนฺโต เอเกน ปุถุชฺชนวาเรน เอเกน เสขวาเรน จตูหิ ขีณาสววาเรหิ ทฺวีหิ ตถาคตวาเรหีติ อฏฺฐหิ มหาวาเรหิ เอกเมกสฺมิญฺจ ๒- วาเร ปฐวีอาทีหิ จตุวีสติยา อนฺตรวาเรหิ จ ปฏิมณฺเฑตฺวา เทฺวภาณวารปริมาณาย ปริยตฺติยา ๓- อโวจ.