@ฉ.ม. โคปยิตาติ ๓ ที. ปาฏิ. ๑๑/๓๕๕/๒๔๙ ทสุตฺตรสุตฺต, องฺ. ปญฺจก.

@๒๒/๒๗/๒๕ (สฺยา), อภิ. วิ. ๓๕/๘๐๔/๔๐ ๗- ญาณวิภงฺค. อโหสิ, โพธิมณฺเฑ นิสินฺเนน มยา จตุรงฺควิริยํ อารทฺธํ อโหสิ, ปคฺคหิตํ อสิถิลปฺปวตฺติตนฺติ วุตฺตํ โหติ. อารทฺธตฺตาเยว จ เม ตํ อสลฺลีนํ อโหสิ.

อุปฏฺฐิตา สติ อปฺปมุฏฺฐาติ น เกวลญฺจ วิริยเมว สติปิ เม อารมฺมณาภิมุขีภาเวน อุปฏฺฐิตา อโหสิ. อุปฏฺฐิตตฺตาเยว จ อปฺปมุฏฺฐา. ปสฺสทฺโธ กาโยติ กายจิตฺตปสฺสทฺธิสมฺภเวน กาโยปิ เม ปสฺสทฺโธ อโหสิ. ตตฺถ ยสฺมา นามกาเย ปสฺสทฺเธ รูปกาโยปิ ปสฺสทฺโธเยว โหติ, ตสฺมา นามกาโย รูปกาโยติ อวิเสเสตฺวาว ปสฺสทฺโธ กาโยติ วุตฺตํ. อสารทฺโธติ โส จ โข ปสฺสทฺธตฺตาเยว อสารทฺโธ, วิคตทรโถติ วุตฺตํ โหติ. สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคนฺติ จิตฺตํปิ เม สมฺมา อาหิตํ สุฏฺฐุ ฐปิตํ วิย ๑- อโหสิ, สมาหิตตฺตา เอว จ เอกคฺคํ อจลํ นิปฺผนฺทนนฺติ, เอตฺตาวตา ฌานสฺส ปุพฺพภาคปฏิปทา กถิตา โหติ.

อิทานิ อิมาย ปฏิปทาย อธิคตํ ปฐมฌานํ อาทึ กตฺวา วิชฺชาตฺตยปริโยสานํ วิเสสํ ทสฺเสนโต โส โข อหนฺติอาทิมาห. ตตฺถ วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯปฯ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหาสินฺติ เอตฺถ ตาว ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ วิสุทฺธิมคฺเค ปฐวีกสิณกถายํ วุตฺตํ. เกวลญฺหิ ตตฺถ "อุปสมฺปชฺช วิหรตี"ติ อาคตํ, อิธ "วิหาสินฺ"ติ, อยเมว วิเสโส. กึ กตฺวา ปน ภควา อิมานิ ฌานานิ อุปสมฺปชฺช วิหาสีติ, กมฺมฏฺฐานํ ภาเวตฺวา. กตรํ? อานาปานสฺสติกมฺมฏฺฐานํ.